Wzmocnienie istniejących fundamentów jest możliwe, jednak tego rodzaju roboty budowlane wymagają wielkiej staranności. Błędy popełnione podczas wzmacniania elementów posadowienia budynku mogą doprowadzić do katastrofy budowlanej.

Wzmacnianie fundamentów wiąże się z koniecznością odkrycia tych elementów konstrukcyjnych. Prace związane z odkopywaniem fundamentów należy prowadzić w ściśle określonej kolejności, tak aby uchronić budynek przed utratą stateczności. Do najpopularniejszych sposobów wzmocnienia elementów posadowienia należy podbicie fundamentu oraz zwiększenie jego wymiarów.

Kiedy jest konieczne wzmacnianie fundamentów?

Fundamenty są elementami konstrukcyjnymi budynku, których głównym zadaniem jest przenoszenie ciężaru obiektu budowlanego i rozkładanie go na podłoże nośne. Parametry nośności fundamentów zależą między innymi od głębokości ich posadowienia, wymiarów oraz gruntu, na którym są umiejscowione. Zdarza się, że w trakcie eksploatacji budynku niezbędne jest wykonanie wzmocnienia elementów posadowienia. Może to wynikać z różnych przyczyn:

  • podmywania konstrukcji fundamentów poprzez wodę spływającą bezpośrednio pod budynek, co prowadzi do osiadania elementów posadowienia;
  • niedostosowania rzędnej posadowienia budynku do poziomu przemarzania gruntu na danym obszarze (zbyt płytkie umiejscowienie fundamentów), które prowadzi do spiętrzania gruntu pod obiektem budowlanym, nierównomiernego osiadania budynku i pękania elementów konstrukcyjnych;
  • planowanej nadbudowy budynku o jedną lub więcej kondygnacji, co wpłynie na zwiększenie obciążeń stałych i zmiennych działających na fundamenty i możliwe przekroczenie ich granicznej nośności;
  • planowanego pogłębienia kondygnacji podziemnych (podbudowy);
  • zdegradowania konstrukcji fundamentów związanego z ich długotrwałą eksploatacją;
  • planowanej budowy sąsiedniego budynku z poziomem posadowienia niższym niż istniejące fundamenty;
  • zmiany wartości obciążeń na skutek zmian w elementach konstrukcyjnych obiektu lub sposobie użytkowania budynku.

Należy pamiętać, że roboty budowlane związane z ingerencją w konstrukcję posadowienia budynku są traktowane w świetle prawa jako przebudowa, co pociąga za sobą konieczność formalnego uzyskania pozwolenia na budowę.

Jak wzmocnić stare fundamenty np. z kamienia?

Do najpopularniejszych metod wzmacniania istniejących fundamentów należą:

  • poszerzanie fundamentów;
  • podbijanie (pogłębianie) fundamentów;
  • wymiana fundamentów;
  • zmiana sposobu posadowienia obiektu budowlanego.

Poszerzenie fundamentów zazwyczaj wykonuje się w przypadku wzmacniania konstrukcji żelbetowych. Ten wariant jest najczęściej realizowany poprzez dobetonowanie dodatkowych fragmentów konstrukcji betonowej wzdłuż boków istniejących elementów posadowienia. Podczas projektowania zakresu i wykonywania robót związanych z poszerzaniem fundamentów bardzo ważną kwestią jest zapewnienie współpracy pomiędzy elementami istniejącymi a dobetonowanymi. W tym celu w starych fundamentach kotwi się dodatkowe pręty zbrojeniowe, których końce znajdują się w części wzmacniającej. Zabetonowanie wystających części oraz odpowiednie przygotowanie powierzchni starego betonu umożliwia zespolenie sąsiadujących części.

Wzmacnianie fundamentów poprzez podbicie umożliwia naprawę elementów posadowienia wykonanych z różnego rodzaju materiałów, np. z kamienia lub żelbetu. Prace związane z odkopywaniem oraz podbudowywaniem fundamentu liniowego (ławy) muszą być prowadzone w ściśle określonej kolejności. Jednocześnie można odsłonić kilka fragmentów elementów posadowienia budynku, ale znajdujących się w oddaleniu od siebie. Odkopanie zbyt dużej części fundamentów może skutkować utratą stateczności całego budynku, a w konsekwencji katastrofą budowlaną. Z tego samego powodu roboty ziemne należy przeprowadzać ręcznie. Podbijanie fundamentów prowadzi się odcinkami o długości około 1 m. Po odkopaniu danej części konstrukcji należy wykonać deskowanie, a następnie przejść do betonowania elementu. Po osiągnięciu przez beton odpowiedniej wytrzymałości trzeba rozebrać deskowanie oraz zasypać wykop. Prace związane z ponownym obsypywaniem fundamentu należy prowadzić partiami, zagęszczając cienkie warstwy gruntu.

Zmiana sposobu posadowienia polega zazwyczaj na podparciu konstrukcji budynku palami wierconymi lub wtłaczanymi. Pośrednie elementy fundamentowe posadawia się w takim przypadku w głębiej położonych warstwach nośnych podłoża gruntowego.

Wzmacnianie fundamentów - koszt

Prace związane ze wzmacnianiem fundamentów wymagają dużej staranności oraz podziału zakresu robót na mniejsze części. Stopień skomplikowania wszystkich technologii wpływa na wysokie koszty robocizny. Niektóre z rozwiązań (np. pale) wymagają także dużych nakładów finansowych na materiały. W związku z tym często zdarza się, że koszt wzmacniania fundamentów przewyższa cenę nowych elementów posadowienia. Jednak biorąc pod uwagę fakt, iż jest to zabieg ratujący cały budynek, są to wydatki warte poniesienia.