Zjawisko skraplania pary wodnej na ścianach i oknach jest powszechne. Możliwość wystąpienia powierzchniowej kondensacji pary wodnej zależy od stopnia wilgotności powietrza oraz temperatury występującej w danym wnętrzu.

Skroplenie pary wodnej z powietrza wewnątrz obiektu jest wynikiem obniżenia temperatury na wewnętrznej części przegrody poniżej wartości określanej jako temperatura punktu rosy. Punkt rosy zmniejsza się wraz ze spadkiem wilgoci przy jednoczesnym wzroście temperatury w pomieszczeniu.

Czym jest punkt rosy?

W budownictwie punkt rosy oznacza temperaturę danego elementu, przy której wilgoć zawarta w powietrzu zaczyna się skraplać. Wartość tego punktu jest zależna od temperatury powietrza oraz jego wilgotności.

Jeśli przy danej wartości temperatury oraz ciśnienia powietrze zostanie stopniowo schłodzone, wystąpi w końcu skroplenie wody (po zmianie jej stanu z pary wodnej występującej w powietrzu do postaci ciekłej). Temperatura na tyle niska, aby zjawisko to wystąpiło, to właśnie temperatura punktu rosy. Nie ma ona ustalonej wartości. Im więcej wilgoci (czyli im więcej cząsteczek wody w postaci gazu występuje w powietrzu), tym łatwiej może ona ulec skropleniu, czyli temperatura punktu rosy jest stosunkowo wysoka. W przypadku występowania suchego powietrza skroplenie jest trudniejsze, dlatego niezbędne jest jego ochłodzenie do niższych wartości temperatury.

Wynika z tego, że jeśli w danym otoczeniu występuje odpowiednio chłodny element, na jego powierzchni może dojść do skroplenia wilgoci.

Obliczenie punktu rosy wiąże się z ustaleniem temperatury powietrza i wilgotności względnej panującej w pomieszczeniu. Kalkulacje przeprowadza się dla określonej wartości ciśnienia hydrostatycznego. Zazwyczaj proces obliczeniowy sprowadza się do odczytania wartości na krzywej punktu rosy lub do wpisania wymaganych danych w systemowe kalkulatory.

W sprzedaży można spotkać mierniki punktu rosy. Urządzenia te mierzą temperaturę oraz kontrolują i analizują zawartość wody w powietrzu. Możliwy jest więc skuteczny pomiar punktu rosy.

Dlaczego powstaje punkt rosy?

Przyczynami występowania cząsteczek rosy są:

  • niska temperatura na wewnętrznej powierzchni przegrody, spowodowana słabymi parametrami izolacyjności termicznej,
  • wysoka wilgotność powietrza we wnętrzu pomieszczenia.

W większości sytuacji oba przypadki występują jednocześnie. Różnice występują w natężeniu obu procesów. Jeśli doszło już do zawilgocenia i powstania wykwitów na ścianach, konieczne jest usunięcie przyczyny – najczęściej przecieku wody od strony zewnętrznej lub z instalacji znajdujących się wewnątrz budynku. W sytuacji, gdy wartość wilgotności oscyluje w granicy 40%, uznaje się ją za właściwą, a jako przyczynę traktuje zbyt zimne przegrody.

Zwiększona wilgotność często jest związana z niewydajną bądź niesprawną wentylacją. Zdarza się więc, że wystarczającym działaniem jest usunięcie problemów w mechanizmie wentylacji. Jeśli jednak jest pewne, że wentylacja grawitacyjna działa bez zarzutu, a zawilgocenie dalej ma miejsce, przyczyn takiego stanu należy szukać w przegrodzie. Na rozległość problemu mogą mieć wpływ warunki eksploatacyjne obiektu, w tym sposób ustawienia elementów wyposażenia, utrzymywanie zbyt niskiej temperatury wewnątrz pomieszczeń oraz zwiększona emisja wilgoci.

Jak zapobiegać zawilgoceniu?

Sposobem na utrzymanie właściwego środowiska i równowagi cieplnej w poszczególnych pomieszczeniach obiektu jest wykonanie odpowiedniego projektu oraz właściwe przeprowadzenie prac związanych z wykończeniem ścian zewnętrznych materiałami gwarantującymi odpowiednie parametry izolacyjności termicznej oraz układu grzewczego wyposażonego w system ścisłego sterowania temperaturą. Bardzo ważną kwestią jest zapewnienie sprawnego systemu wentylacyjnego. Przegrody zewnętrzne budynku powinny zostać wykonane ze szczególną dbałością o izolacyjność cieplną w miejscach newralgicznych, a więc narażonych na nieciągłości, gdyż występuje w nich zwiększone ryzyko obniżenia temperatury na powierzchni wewnętrznej. Nie można dopuścić do powstania błędów związanych z nieciągłością izolacji cieplnej oraz nieprawidłowym osadzeniem elementów stolarki okiennej i drzwiowej. Szczególnie starannie należy przeprowadzić prace związane z ociepleniem naroży i wieńców, podłóg znajdujących się bezpośrednio na gruncie, stropów najniższych kondygnacji w budynkach podpiwniczonych, nad garażami oraz stropów najwyższych kondygnacji (pod poddaszem nieużytkowym i stropodachów).

Jeśli istnieje podejrzenie, że w pomieszczeniu występują mostki termiczne, można zdecydować się na wykonanie pomiarów kamerą termowizyjną. Użycie tego typu sprzętu pozwoli wskazać miejsca, w których temperatura powierzchni jest szczególnie niska i które są potencjalnie podatne na wykroplenie wilgoci. Wczesne wykrycie problemu pozwoli na mniejszy zakres koniecznej termorenowacji.