Lutownica to narzędzie służące do lutowania, czyli łączenia ze sobą materiałów przy pomocy specjalnego spoiwa, które potocznie jest nazywane cyną lutowniczą. Dzięki działaniu lutownicy temperatura topnienia spoiwa jest niższa niż temperatura łączonych metali. Lutownice wykorzystuje się głównie do prac z obwodami elektronicznymi.

Budowa lutownicy nie jest skomplikowana – urządzenie to składa się z kolby lutowniczej (służącej jako uchwyt), elementu grzejnego i grotu, czyli elementu mającego bezpośredni styk ze spoiwem.

Jakie są rodzaje lutownic?

Pracę lutowniczą można podzielić na dwa typy: lutowanie miękkie i lutowanie twarde. Pierwszy z nich praktykuje się przede wszystkim w przemyśle elektronicznym, elektroinstalacyjnym i elektrotechnicznym, gdzie najważniejsze znaczenie ma dokładność i dobra przewodność elektryczna połączenia, a niekoniecznie wytrzymałość. Miękkie lutowanie jest wykonywane w temperaturze do 450℃ (w przypadku elektroniki jest to często zdecydowanie mniej, bo około 250–300℃). Z kolei lutowanie twarde jest wykonywane przy pomocy tzw. lutów twardych i odbywa się w temperaturze powyżej 450℃. Jego charakterystyczną cechą jest wykorzystanie palnika acetylenowo-tlenowego lub lampy lutowniczej.

Osoby planujące zakup lutownicy mogą mieć dylemat dotyczący wyboru jej odpowiedniego rodzaju. W sprzedaży jest kilka typów tych narzędzi i dlatego najlepiej znać ich właściwości, aby kupić sprzęt najlepiej odpowiadający indywidualnym potrzebom. Podstawowe rodzaje lutownic to:

  • Lutownica transformatorowa – jej nazwa pochodzi od transformatora, który stanowi integralną część urządzenia. Tego rodzaju urządzenie doskonale sprawdza się w przypadku lutowania grubych kabli i elementów o dużej powierzchni. Charakteryzuje się tym, że szybko nagrzewa się do wysokiej temperatury. Ze względu na wagę i budowę tego typu lutownicy praca z nią jest dość trudna i nie nadaje się ona do lutowania małych elementów, gdzie konieczna jest duża precyzja.
  • Lutownica oporowa – znana również jako lutownica grzałkowa. Dzięki swojej budowie jest lekka, dzięki czemu dobrze sprawdza się do łączenia elementów elektronicznych. W porównaniu do innych lutownic jest niedroga, więc na jej zakup decyduje się wiele osób z zamiłowaniem do majsterkowania. Jest wyposażona w wymienne groty, co pozwala na dostosowywanie jej do wykonania różnego rodzaju zadań. Do grupy lutownic grzałkowych zaliczana jest lutownica kolbowa – jej grot wykonany jest z kawałka metalu, co umożliwia łączenie większych elementów.
  • Lutownica gazowa – bardzo praktyczna, ponieważ jest to lutownica bezprzewodowa. Zasila ją gaz propan-butan. Wiele osób twierdzi, że lutownice gazowe mają niską moc, ale w rzeczywistości zależy to od modelu. Takie lutownice sprawdzają się zarówno przy pracach wymagających precyzji, jak i w warunkach warsztatowych, gdzie liczy się większa moc. Ich zaletą są gabaryty – lutownice gazowe są małe i poręczne, dzięki czemu powinny zmieścić się w każdej torbie z narzędziami.
  • Stacja lutownicza – w porównaniu do innych rodzajów lutownic, stacja lutownicza charakteryzuje się sporymi gabarytami. Cechuje się znacznie większym zaawansowaniem elektronicznym, co przekłada się na możliwość płynnej i dokładnej regulacji temperatury, a także utrzymywanie jej na stałym poziomie. Wszystkie informacje można odczytać na bieżąco z wyświetlacza.
  • Lutownica hot air – w tym przypadku lutownica działa dzięki wypuszczanemu gorącemu powietrzu. Lutowanie elementów odbywa się bez kontaktu z elementami zewnętrznymi. Ten rodzaj lutownicy jest często wykorzystywany do łączenia bardzo delikatnych elementów, z którymi trzeba obchodzić się ostrożnie. Można spotkać się z także ze stacją lutowniczą hot air, czyli lutownicą typu hot air zintegrowaną ze stacją lutowniczą.
  • Lutownica bateryjna – jak sama nazwa wskazuje, jest ona zasilana bateriami lub poprzez akumulatory. Z tego względu jej moc nie jest zbyt duża.

Na co zwracać uwagę przy zakupie lutownicy?

Cena lutownicy nie powinna być kluczowym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji o zakupie takiego urządzenia. Czasami warto zapłacić nieco więcej niż męczyć się z niewłaściwie dobranym sprzętem. Aby lutowanie nie sprawiało problemów, lecz dostarczało przyjemności i satysfakcji, w pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na wielkość grotu. Zasada jest prosta – im cieńszy grot, tym łatwiejsza będzie praca przy lutowaniu drobnych elementów elektronicznych.

Kolejnym istotnym czynnikiem jest kwestia temperatury. Najbardziej uniwersalne są urządzenia z dużym zakresem regulacji. Podobne znaczenie ma moc lutownicy. Do lutowania większych i grubszych elementów potrzebna będzie większa moc, zazwyczaj powyżej 100 watów. W niektórych przypadkach znaczenie będzie mieć również kwestia mobilności. Jeśli prace będą wykonywane w miejscu, w którym jest dostęp do energii elektrycznej, to najlepiej zdecydować się na sprzęt zasilany właśnie w taki sposób. W innych przypadkach lepiej szukać rozwiązań bezprzewodowych.