Inwestor przygotowujący się do budowy domu jednorodzinnego otrzymuje plany domu jako część projektu architektonicznego. Zaznaczone są na nim miejsca ustawienia ścian działowych, lokalizacja drzwi i przyłączy wodno-kanalizacyjnych, co dokładnie określa wielkość i przeznaczenie pomieszczeń.

O ile zamawiając indywidualny projekt domu u architekta, inwestor może mieć duży wpływ na plan domu, o tyle przy projektach gotowych należy zwrócić szczególną uwagę na rozkład pomieszczeń. Plan domu bywa w takim przypadku dość schematyczny i niekoniecznie dopasowany do indywidualnych potrzeb. Za wszelkie zmiany najczęściej trzeba dopłacać, co może znacząco podnieść cenę projektu. Na co zwracać uwagę?

Plany domów jednorodzinnych

Architekci zalecają, by plan domu był stworzony tak, aby powstały dwie strefy – otwarta dla wszystkich, w tym także dla gości, oraz ściśle prywatna, dostępna tylko dla domowników. Taki podział – funkcjonalny, ale i dekoracyjny (inaczej urządza się wnętrza reprezentacyjne, a inaczej prywatne) sprawia, że w domu mieszka się wygodnie, a jego mieszkańcy mają zapewnioną prywatność nawet wtedy, gdy przyjmują gości.

O podział na te dwie strefy najłatwiej w domach o więcej niż jednej kondygnacji. Plany domów z poddaszem użytkowym czy piętrowych najczęściej zakładają umieszczenie strefy ogólnodostępnej (z salonem, kuchnią z pomieszczeniem gospodarczym, gabinetem lub pokojem gościnnym oraz toaletą bądź małą łazienką z prysznicem) na parterze, a prywatnej (z sypialniami, przynajmniej jedną łazienką i garderobą) na wyższym piętrze. Jest to dobre rozwiązanie, bo strop jest solidną barierą dla dźwięków, sypialnie domowników są więc zaciszne i nie dobiega do nich hałas np. włączonego na dole telewizora czy rozmów prowadzonych w salonie.

Plan domu parterowego nieco trudniej jest w ten sposób podzielić, ale jest to możliwe. Pomieszczenia dostępne dla domowników i gości sytuuje się w pobliżu wejścia do domu, natomiast sypialnie w głębi budynku. Różnice między tymi dwoma strefami podkreśla się sposobem podziału przestrzeni. Część ogólnodostępna często jest otwarta – salon, jadalnia i kuchnia łączy się w jedną dużą przestrzeń, uzupełnioną o pomieszczenia pomocnicze – spiżarnię, łazienkę, małą garderobę. Strefę prywatną domowników może oddzielać korytarzyk prowadzący do głównej sypialni i pokoi dla dzieci. Granicę między strefami domu mogą też stanowić pomieszczenia gospodarcze, np. spiżarnia lub garderoba, które pełnią funkcję wyciszającą. Niektóre projekty zakładają ulokowanie strefy ogólnodostępnej w centralnej części budynku, a po jej dwóch stronach umieszczają strefy prywatne gospodarzy i dzieci.

Plan domu – układ części prywatnej

Głównym pomieszczeniem w części prywatnej jest sypialnia gospodarzy. Idealnym rozwiązaniem jest tzw. master bedroom, czyli sypialnia połączona z prywatną łazienką oraz garderobą. Nie zawsze jednak uda się w ten sposób zagospodarować przestrzeń i garderobę często zastępuje szafa wnękowa, a łazienka jest jedna dla wszystkich domowników. O ile pierwsze rozwiązanie nie jest złe, o tyle jedna łazienka dla całej rodziny może być problematyczna, zwłaszcza w sytuacji, gdy rano wszyscy domownicy równocześnie szykują się do wyjścia do pracy i szkoły. Warto zatem zaplanować przynajmniej oddzielne WC, a w części ogólnodostępnej wygospodarować miejsce nie tylko na samą toaletę, ale choćby niewielką łazienkę z kabiną prysznicową.

Podczas planowania lokalizacji sypialni w strefie prywatnej trzeba wziąć pod uwagę otoczenie budynku. Pokoje sypialne powinny znajdować się po tej stronie domu, gdzie nie ma hałasu (lub jest on najmniejszy) ani jaskrawego światła (np. ulicznych latarni) – będą one zakłócać sen i nie pozwolą skutecznie wypocząć.

Plan domu jednorodzinnego ze strefą prywatną powinien uwzględniać miejsca do przechowywania odzieży. Idealną sytuacją jest wygospodarowanie osobnej garderoby dla każdego z domowników. Jeśli nie jest to możliwe, warto zaplanować dla każdego pojemną szafę, a dodatkowo jedną wspólną garderobę, w której będzie można przechowywać okrycia wierzchnie, buty, ubrania sezonowe, sprzęt sportowy itp.

Plan domu – funkcjonalne wnętrza na zlecenie

Projekt architektoniczny nie uwzględnia rozstawienia mebli. Inwestorzy najczęściej zajmują się tym samodzielnie, ale niektórzy preferują zlecić aranżację architektom wnętrz. Zajmują się oni nie tylko projektowaniem rozmieszczenia sprzętów, ale mogą również pomóc zmienić układ drzwi we wnętrzach, przesunąć lub wyburzyć ścianę działową itp. Koszt takiej usługi zależy od zakresu prac i wielkości domu, a także rodzaju planu, jaki się zamówi. Koncepcyjne projekty są tańsze od wykonawczych, zawierających dodatkowo zestawienie materiałów, kosztorys prac, rysunki dla wykonawców, a często również nadzór nad nimi. Ceny zależą też od lokalizacji, a także renomy projektanta (tylko te dwie zmienne mogą oznaczać różnicę w cenie rzędu 20–40%!).