Nie wszystkie grunty nadają się pod budowę – na niektórych jest ona całkiem wykluczona, a na innych dość ryzykowna. Do tej drugiej grupy należą grunty wysadzinowe. Co warto o nich wiedzieć?

Ważnym krokiem przed rozpoczęciem prac budowlanych jest wykonanie badań geotechnicznych, które pozwolą określić stopień zagęszczenia gruntu, jego skład i specyfikę podłoża. Grunty wysadzinowe mogą sprawiać problemy już na samym początku budowy. Przy niewłaściwie przeprowadzonych pracach istnieje ryzyko wysadzania fundamentów, co może doprowadzić do całkowitego zniszczenia budynku.

O czym przeczytasz w tym artykule?

  1. Grunty wysadzinowe – co to jest?
  2. Grunty wysadzinowe i fundamenty a strefa przemarzania
  3. Grunty wysadzinowe a technologia budowy
  4. Jakie są zagrożenia związane z budową na gruntach wysadzinowych?
  5. Badanie geotechniczne podłoża gruntowego – czy warto je wykonać?
  6. Płyta fundamentowa a grunt wysadzinowy
  7. Ława fundamentowa a grunt wysadzinowy
  8. Budowa na gruntach wysadzinowych – tak czy nie?

Grunty wysadzinowe – co to jest?

Grunty wysadzinowe charakteryzują się występowaniem cząsteczek o wielkości poniżej 0,02 mm w ponad 10% składu. Taka ilość mikrocząstek sprawia, że woda zamarzająca w gruncie powoduje wzrost jego objętości, czego efektem jest uniesienie podłoża.

Wyróżniamy następujące rodzaje gruntów wysadzinowych:

  • grunty organiczne – zawartość substancji organicznych przekracza w nich 2%. Są one uważane za grunty słabonośne, a więc takie, które pod ciężarem ulegają znacznym odkształceniom. Grunty tego rodzaju dzielą się na skaliste i nieskaliste – torfy, namuły, muły, gytie, mursze;
  • gliny – wysadzinowość glin można podzielić na małą i dużą. Najbardziej wysadzinowymi typami glin są piaszczyste i pylaste. Mniej wysadzinowe są gliny piaszczyste zwięzłe i gliny zwięzłe;
  • iły – najbardziej wysadzinowy jest ił warstwowy, mniejszą wysadzinowością charakteryzują się iły piaszczyste i pylaste;
    piaski – gliniasty, pylasty, pył piaszczysty.

 

Grunty wysadzinowe i fundamenty a strefa przemarzania

Wysadzinowość gruntu ma istotny wpływ na fundamenty postawionego budynku. W czasie ostrej zimy woda, która zamarznie pod fundamentami, może spowodować uniesienie całego budynku nawet o kilkanaście milimetrów.

Wiosną grunt zaczyna rozmarzać, a budynek z powrotem osiada. Proces ten nie odbywa się równomiernie – bardziej nasłoneczniona, południowa strona budynku rozmarza szybciej niż zacieniona strona północna.

Podłoże pod fundamentami staje się niestabilne, może się przemieszczać, a stąd już prosta droga do uszkodzenia fundamentów i ścian w postaci pęknięć. W niektórych przypadkach budynek staje się niezdatny do użytkowania.

Grunty wysadzinowe a technologia budowy

W przypadku budowy na gruncie wysadzinowym fundamenty muszą być posadowione na głębokości poniżej strefy zamarzania wód. Taka technologia budowy generuje dodatkowe koszty, a sama głębokość zamarzania jest różna w poszczególnych lokalizacjach naszego kraju. Najmniejsza jest na zachodzie – od granicy z Niemcami do linii miejscowości Słupsk, Żnin, Konin, Namysłów i Nysa wynosi 0,8 m.

Na południowym zachodzie, od Jeleniej Góry i Wałbrzycha, głębokość zamarzania wynosi 1 m, podobnie jak w większości centralnej i wschodniej Polski. Na południu, w pasie miejscowości Żywiec, Maków Podhalański, Biecz, Jasło i Dynów, ziemia przemarza na głębokości 1,2 m.

Taka sama głębokość określona jest dla okolic Suchedniowa oraz na północnym wschodzie, od Braniewa do okolic Sokółki i Białegostoku. W okolicach Węgorzewa i Suwałk, na północno-wschodnim krańcu Polski, głębokość przemarzania gruntów wynosi 1,4 m.

Jakie są zagrożenia związane z budową na gruntach wysadzinowych?

Grunty wysadzinowe mogą być bardzo problematyczne w trakcie początkowych etapów budowy domu. Jeśli prace zostaną nieodpowiednio wykonane, może pojawić się nawet ryzyko wysadzenia fundamentu (co oznacza po prostu, iż zostanie on wypchnięty do góry), mogące spowodować, że fundamenty ulegną uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu.

Jak już nadmieniliśmy wcześniej, istnieje także problem przemarzania gruntu. Zamarznięte wody gruntowe mogą uszkadzać części fundamentów, wskutek czego ich nośność znacznie się zmniejszy. Najbardziej niebezpieczny jest tutaj okres wiosenny, kiedy część ziemi ulega rozmarznięciu (najczęściej na południu budynku), a część dalej jest zamarznięta (na północy).

Torfy, iły, gliny, piaski pyliste czy grunty organiczne, które się przemieszczają mogą z łatwością zniszczyć źle posadowione fundamenty. Widzisz więc, jak bardzo ważne jest wykonanie budowy z dbałością o wszelkie detale i z odpowiednim przygotowaniem.

Jeżeli na Twojej działce znajdują się grunty wysadzinowe w jakiejkolwiek postaci, musisz pamiętać o tym, aby wykonać fundamenty pod budynek poniżej strefy zamarzania ziemi, to jest w miejscu, w którym woda w gruncie nie ulegnie zamarznięciu przez cały rok. 

Badanie geotechniczne podłoża gruntowego – czy warto je wykonać?

Aby budowa na gruntach wysadzinowych przebiegła poprawnie, zdecydowanie warto uprzednio wykonać badanie geotechniczne podłoża. Dostarczy Ci ono ważnych informacji wskazujących na to, z czego składa się ziemia na Twojej działce, jakie ma właściwości fizyczne i mechaniczne, określi jaki jest poziom wód gruntowych i jakiej kategorii jest grunt.

Co ciekawe i istotne, powinieneś wykonać je jeszcze zanim zdecydujesz się na kupno danej parceli. Jeżeli podłoże nie jest spoiste, najważniejsze będzie wykonanie badania zagęszczenia gruntu. Dzięki temu dowiesz się, czy na działce znajdują się grunty wysadzinowe i jakimi konkretnie parametrami się charakteryzują.

Warto pokusić się o wykonanie badania zagęszczenia gruntu przed podjęciem decyzji o zakupie projektu budowlanego domu. Projekty gotowe najczęściej są przygotowywane pod klasyczne grunty spoiste.

Budowa na gruntach wysadzinowych jest zaś o wiele trudniejsza, toteż w większości przypadków gotowy projekt domu będzie musiał zostać odpowiednio zaadaptowany. Będzie trzeba dokładnie obliczyć nowe parametry fundamentów oraz określić ich rozmiar, głębokość czy specyfikę uzbrojenia.

Płyta fundamentowa a grunt wysadzinowy

Większość inwestorów i wykonawców jest zdania, iż płyta fundamentowa kosztuje niewiele więcej od tradycyjnych ław fundamentowych i jest jednocześnie o wiele łatwiejszym w budowie fundamentem.

Większość najnowszych projektów domów jednorodzinnych nie zakłada budowy piwnicy. Dom jest więc umiejscowiony bezpośrednio na płycie fundamentowej, która jest także posadzką dla kondygnacji na dole. Warto jednak wiedzieć o tym, iż grunty wysadzinowe mogą znacznie podnieść koszt zbudowania płyty fundamentowej.

Płyta fundamentowa umiejscawiana na gruncie wysadzinowym musi mieć na brzegach tak zwane ostrogi. Tworzy się je aż po samą linię przemarzania gruntu, a następnie pokrywa warstwą chudego betonu. Na ostrogach zaś wylewa się podkład pod płytę fundamentową. Na nim kolejno znajdzie się zbrojenie, po czym rozciągnie wszelkie instalacje i zaleje betonem.

Grunty wysadzinowe wiążą się również z koniecznością wykonania zbrojenia zarówno na górze, jak i na dole płyty. Dodatkowy koszt stanowi także stworzenie izolacji termicznej, mającą grubość minimalną 12 centymetrów. Izolację można ułożyć na płycie lub pod nią. Bardzo często wykorzystuje się do tego płyty wykonane ze styropianiu ekstrudowanego XPS, który charakteryzuje się dużą odpornością na ściskanie oraz odpowiednią gęstością. Jego wadą jest jednak jego cena- kosztuje więcej, niż klasyczny styropian EPS.

Ława fundamentowa a grunty wysadzinowe

Wykonanie klasycznej ławy fundamentowej jest od wielu lat najczęściej używaną technologią. Jeżeli warunki gruntu są odpowiednie (grunt spoisty), wystarczające będzie wkopanie ławy fundamentowej na głębokość wynoszącą 50 centymetrów. W projektach domów jednorodzinnych zazwyczaj ława charakteryzuje się szerokością pomiędzy 40 a 50 centymetrów i wysokością 30 cm.

W przypadku gruntów wysadzinowych, te parametry muszą być jednak inne. Jeśli zostałaby użyta ława fundamentowa o klasycznej wielkości, grunty wysadzinowe mogłyby ją uszkodzić lub całkowicie zniszczyć. Z tego powodu właśnie fundament wkopuje się zawsze poniżej linii przemarzania gruntu. Poza tym, ława musi mieć większe rozmiary – zazwyczaj mniej więcej 50 centymetrów wysokości i metr szerokości. Jak ustalić jej optymalne parametry?

Właśnie w tym pomoże Ci badanie zagęszczenia gruntu, na podstawie którego architekt będzie mógł to obliczyć. Fakt, że ława fundamentowa charakteryzująca się zwiększoną objętością musi zostać wkopana głębiej, wiąże się – niestety – z poniesieniem dodatkowych kosztów.

Budowa na gruntach wysadzinowych – tak czy nie?

W kontekście decyzji o inwestycji budowlanej na gruntach wysadzinowych kluczowe są kwestie finansowe. Z jednej strony działki z gruntami wysadzinowymi są tańsze od tych z gruntami spoistymi, z drugiej strony technologia budowy na gruntach wysadzinowych wymusza na inwestorze przeznaczenie dużo większych nakładów finansowych.

Przy budowie na gruntach wysadzinowych ważny jest dobór odpowiedniego projektu ‒ należy szukać projektów o niskich ścianach i z możliwie lekkimi materiałami budowlanymi.

Większość fachowców twierdzi, że lepszym rozwiązaniem jest inwestycja w droższą działkę budowlaną o spoistym podłożu. Inwestor ma dzięki temu pewność co do bezpieczeństwa budowy oraz większą dowolność w wyborze projektu, a sam proces budowy jest prostszy, krótszy i mniej kosztowny.

Sprawdź firmy w wybranych województwach:

a także w wybranych miastach: