Zanim budynek zostanie posadowiony na danym gruncie konieczne jest spełnienie wielu warunków formalnych i technicznych. W pierwszej kolejności trzeba określić rodzaj gruntu, poziom wód gruntowych oraz poziom ich wahania. Tego typu analiza to inaczej badanie geotechniczne gruntu.

Przeprowadzenie badań geotechnicznych jest koniecznością i obowiązkiem inwestora zgodnie z obowiązującym prawem. W ich wyniku powstaje niezbędna, pisemna opinia, która określa kategorię budynku jednorodzinnego lub gospodarczego. Na tej podstawie projektant podejmuje decyzję dotyczącą m.in. rodzaju fundamentów budynku, izolacji, a także tego czy budynek może posiadać podpiwniczenie. Co więcej, badanie geotechniczne powinno zostać dołączone do dokumentacji w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę.

Czym są badania geotechniczne gruntu?

Badanie geotechniczne gruntu wykonywane jest przez wykwalifikowane osoby z odpowiednimi uprawnieniami (geotechników) i odpowiada na następujące pytania:

  • Jaki rodzaj gruntu lub gruntów znajduje się na obszarze pod budynkiem,
  • Na jakiej głębokości umiejscowione są poszczególne warstwy gruntu (włącznie z nośną),
  • Ile wynosi poziom wód gruntowych, jakie są wahania wód,
  • Czy na danym obszarze można wybudować budynek,
  • Jaki rodzaj fundamentów trzeba zastosować, aby konstrukcja budynku stała stabilnie i bezpiecznie.

Badania geotechniczne wykonywane są w co najmniej trzech miejscach na działce. Dokonuje się ich w ten sposób, że wywierca się otwory na głębokości nie mniejszej niż 2 m poniżej przewidywanego miejsca posadowienia fundamentów budynku mieszkalnego lub gospodarczego. W przypadku budynku niepodpiwniczonego średnia głębokość wierceń powinna wynosić 3 m. Z każdego odwiertu pobiera się próbki gruntu oraz uwidocznionej w nim wody. Jeżeli pojawiają się wątpliwości co do ich właściwości, próbki przekazuje się do dalszych badań laboratoryjnych. W sytuacji, kiedy dom ma stanąć w miejscu, gdzie występują piaski lub inne grunty niespoiste, należy określić ich gęstość oraz wiele innych właściwości mechanicznych. Takie postępowanie jest niezbędne, aby móc stwierdzić czy w danym miejscu może bezpiecznie stanąć budynek. W przypadku innych rodzajów gruntów niż piaski lub grunty niespoiste, badanie gruntu przeprowadza się za pomocą sondy. Proces ten polega na wbijaniu, wciskaniu oraz wkręcaniu sondy w grunt.

Po co wykonywać badanie gruntu pod budowę domu?

Badania geotechniczne skutkują wydaniem opinii geotechnicznej, która składa się z części opisowej oraz graficznej. Dodatkowo w opinii zawarte są wnioski i to one w praktyce są jej najważniejszym elementem. Wnioski pozwalają na prawidłowe i bezpieczne zaprojektowanie, a w konsekwencji także wybudowanie budynku. Opinia określa odpowiednią głębokość fundamentów, wskazując na ich rodzaj oraz właściwą izolację oraz określa w jaki sposób grunt może zostać wzmocniony. Ponadto ekspertyza odpowiada na wiele pytań dotyczących np. tego czy możliwe jest podpiwniczenie budynku lub odprowadzanie deszczówki do gruntu. Dzięki niej można też poznać wytyczne m.in. co do wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków.

W oparciu o badania geotechniczne gruntu pod budowę i pisemną opinię geotechniczną projektant określa kategorię geotechniczną budynku. Zgodnie z przepisami prawa w Polsce wyróżnia się trzy kategorie geotechniczne obiektów. Pierwsza z nich obejmuje niewielkie obiekty budowlane powstające w prostych warunkach gruntowych. Do tej kategorii będą należeć jedno- i dwukondygnacyjne budynki mieszkalne oraz gospodarcze, ściany oporowe i rozparcia wykopów. Dla tej kategorii wymagane jest wydanie ekspertyzy geotechnicznej. W przypadku stwierdzenia w opinii, że warunki wodno – gruntowe są złożone, projektant może nakazać badania podłoża gruntowego oraz wykonania dodatkowego projektu geotechnicznego.

Do drugiej kategorii geotechnicznej zaliczają się obiekty mieszkalne lub gospodarcze budowane na złożonym gruncie, który wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań ilościowych oraz jakościowych. Wnioski opinii dotyczącej obiektu z tej kategorii będą obejmowały takie zagadnienia jak rodzaj fundamentów czy konieczność postawienia ścian lub konstrukcji oporowych. Ponadto opinia będzie określać także zalecenia w zakresie zastosowania nasypów, filarów mostowych lub nabrzeża, jak również kotew gruntowych albo innych systemów kotwiących. Jeżeli obiekt zostanie zakwalifikowany do drugiej kategorii, wówczas konieczne będzie wykonanie dodatkowego badania gruntu oraz projektu geotechnicznego.

Trzecia kategoria obejmuje obiekty budowlane stawiane w skomplikowanych warunkach gruntowych. Należą tutaj także skomplikowane budowle, których wznoszenie może stwarzać zagrożenie dla środowiska lub użytkownika. Są to np. elektrownie, zapory wodne, zakłady chemiczne oraz wszystkie inne niestandardowe budowle lub konstrukcje naziemne i podziemne (tunele). W tym przypadku dodatkowo wymagana będzie pełna dokumentacja geologiczno – inżynierska.