Sytuacje, w których wymagany jest nadzór autorski projektanta, są określone w prawie budowlanym. Czynność ta w ścisły sposób wiąże się z procesem wznoszenia zaprojektowanego wcześniej obiektu.

Nadzór autorski należy do jednych z podstawowych obowiązków projektanta określonych przez prawo budowlane. Świadczenie tego typu usługi chroni także jego interesy w ramach osobistych praw autorskich.

W jakich sytuacjach wymagany jest nadzór autorski projektanta?

Sytuacje, w których w sposób obligatoryjny jest wymagane sprawowanie nadzoru autorskiego nad projektem, są określone w prawie budowlanym. Konieczność taka zachodzi, gdy:

  • projektant zostanie zobowiązany do sprawowania nadzoru autorskiego przez inwestora;
  • organ administracji architektoniczno-budowlanej nałoży obowiązek kontroli autorskiej na inwestora. Zgodnie z zapisami prawa budowlanego dzieje się tak w przypadku planowanej budowy obiektów o znacznym stopniu skomplikowania formy lub robót budowlanych, a także wtedy, gdy podczas prac zakłada się wywieranie wpływu na środowisko.

Należy pamiętać, że nadzór autorski musi być sprawowany przez autora projektu. Przeniesienie tego obowiązku jest możliwe jedynie w sytuacji wystąpienia uzasadnionej okoliczności losowej. W takim przypadku konieczne jest sporządzenie odpowiedniego dokumentu w formie pisemnej potwierdzającego przeniesienie obowiązku świadczenia nadzoru autorskiego. Osoba przejmująca taki obowiązek powinna mieć uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności, a także wymaganą praktykę zawodową dostosowaną do specyfiki i stopnia trudności realizowanej inwestycji.

Co obejmuje nadzór autorski nad projektem?

W ramach świadczenia nadzoru autorskiego konieczne jest między innymi:

  • sprawowanie kontroli nad zgodnością inwestycji z projektem budowlanym zatwierdzonym przez organ administracji architektoniczno-budowlanej;
  • sprawowanie kontroli nad zgodnością przyjętych rozwiązań techniczno-budowlanych ze sztuką budowlaną, projektem i obowiązującymi warunkami technicznymi;
  • uzupełnianie dokumentacji projektowej o szczegóły niezbędne wykonawcy do prawidłowego wykonania robót oraz wyjaśnianie wszelkich wątpliwości powstałych w toku realizacji prac;
  • ustalanie z wykonawcą i inwestorem zastępczych rozwiązań technologicznych możliwych do zastosowania w odniesieniu do przyjętych założeń znajdujących się w projekcie budowlanym;
  • udział w organizowanych w toku inwestycyjnym komisjach i naradach o charakterze technicznym i koordynacyjnym;
  • uczestnictwo w odbiorach budowlanych i inwestycyjnych oraz czynnościach będących częścią procesu mającego na celu doprowadzenie do zakładanych zdolności konstrukcyjno-użytkowych;
  • niedopuszczenie do sytuacji, gdy wprowadzone zmiany mają charakter zmian istotnych, czyli wymagających uzyskania zamiennego pozwolenia na budowę;
  • ocena wyników badań materiałów i elementów budowlanych;
  • udział w odbiorze obiektu budowlanego na zgłoszenie wykonawcy;
  • stałej lub okresowej obecności na placu budowy w celu kontroli poprawności realizowanych robót w odniesieniu do rozwiązań przyjętych w projekcie.

W związku ze świadczeniem usługi nadzoru autorskiego w sytuacji wystąpienia znacznych nieprawidłowości projektant jest obowiązany do zwrócenia uwagi wykonawcy w sposób pisemny wraz z jednoczesnym poinformowaniem o tym fakcie zamawiającego - inwestora.

W sytuacji, gdy w procesie inwestycyjnym wprowadzono nowe rozwiązania technologiczno-konstrukcyjne wymagające dodatkowej analizy projektowej, projektantowi przysługuje z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie (poza usługą nadzoru autorskiego).

Czym jest karta nadzoru autorskiego?

Karta nadzoru inwestorskiego stanowi dokument potwierdzający faktyczne dokonanie nadzoru i związanych z nim czynności kontrolnych. Każda wizyta projektanta na placu budowy powinna być udokumentowana na formularzu poprzez podpisanie przez osobę upoważnioną. Na karcie nadzoru autorskiego zazwyczaj znajdują się podstawowe dane dotyczące inwestycji (nazwa zadania, adres), umowy zawartej na świadczenie usług nadzoru oraz inwestora. W dokumencie tym najczęściej można znaleźć tabelę, w której przy każdorazowej wizycie wpisuje się określone informacje (datę pobytu, dane osoby sprawującej nadzór autorski, cel wizyty, opis uzgodnień). Tabela zawiera także komórki, w których projektant oraz osoba potwierdzająca jego pobyt na budowie składają swoje podpisy.

Jakie są prawa projektanta?

Zgodnie z zapisami prawa budowlanego do głównych praw projektanta należą:

  • bezproblemowy wstęp na plac budowy i dokonywanie wpisów związanych z realizacją inwestycji do dziennika budowy;
  • żądanie przerwania robót budowlanych (potwierdzone wpisem do dziennika budowy) w sytuacji, gdy:
    • istnieją podstawy do stwierdzenia wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia;
    • prowadzone prace nie są zgodne z zatwierdzonym projektem.