Szukając informacji na temat wybranych materiałów budowlanych czy technologii wykorzystywanych w budownictwie, często możemy znaleźć informacje, że powinny one być zgodne z wyznacznikami zawartymi w normach budowlanych.

Czym właściwie są normy budowlane? Jaka instytucja określa polskie normy budowlane i jaki zakres obowiązywania mają poszczególne rodzaje norm?

Czym jest norma?

Norma jest dokumentem, który ma na celu normalizację i standaryzację działalności badawczej, technologicznej, usługowej czy produkcyjnej. Dotyczy też określonych produktów z tych branż. W normach określane są między innymi cechy charakterystyczne produktów (np. norma na materiały budowlane), a także procesów ich tworzenia czy wykonywania usług. Informacje te muszą być podane do stałego i powszechnego użytku. Co istotne, normy mogą być dokumentem technicznym lub prawno-technicznym. W zależności od tego, jaki mają charakter, ich zastosowanie będzie fakultatywne lub obligatoryjne.

Różny może być zasięg obowiązywania norm. Pod tym względem wyróżnia się:

  • normy zakładowe – obowiązujące w danym przedsiębiorstwie;
  • normy branżowe – obowiązujące dla danej branży (np. normy stosowane w budownictwie);
  • normy lokalne – obowiązujące w określonej części wybranego kraju (przykładowo pewna norma może być obowiązująca w województwie pomorskim, ale już nie w pozostałych częściach kraju);
  • norma krajowa – przykładem może być tutaj Polska Norma budowlana. Polskie normy ustalane są przez Polski Komitet Normalizacyjny. Czasami normy krajowe stosowane są również w innych krajach (zazwyczaj sąsiednich);
  • normy regionalne – są to normy ustalane dla wybranego regionu świata – kilku lub kilkudziesięciu państw;
  • norma międzynarodowa – takie normy są ustalane przez międzynarodowe organizacje normalizacyjne. Przykładem takich norm są normy ISO.

Normy budowlane a przepisy prawa

Jak już wspomniano, normy budowlane mogą mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny. Normy techniczne to normy, których stosowanie jest dobrowolne – mogą to być normy o różnym zasięgu terytorialnym. Normy techniczno-prawne są dokumentami, których stosowanie jest nakazane przepisami prawa. Ich niezastosowanie w produkcji czy działalności usługowej może skutkować określonymi w przepisach sankcjami. Przykładem takiego dokumentu jest norma prawna budowlana. Zazwyczaj są one wprowadzane w życie poprzez rozporządzenia odpowiedniego ministra. W przypadku norm budowlanych będą to rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Obowiązujące normy budowlane - oznaczenia

Polskie normy oznaczane są symbolem PN, po którym następuje ciąg cyfr, czyli numer normy. Co istotne, stosowanie norm oznaczonych PN od początku 2003 roku jest całkowicie dobrowolne. Obowiązkowe jest stosowanie przepisów prawnych, a także tych norm, które stanowią wyjątek od powyższej reguły. Stosowanie normy będzie obowiązkowe w sytuacji, gdy ustawodawca świadomie chce zmienić status normy na obowiązkowy. Musi to jednak być wyraźnie wskazane w odrębnych przepisach. Przykładem może być tutaj zapis z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W załączniku do tego rozporządzenia wskazane są normy, którym muszą odpowiadać konstrukcje budowlane, aby mogły być uznane za bezpieczne i odpowiadające przepisom. Tym samym na projektantów i wykonawców został nałożony obowiązek stosowania norm budowlanych, które zostały wymienione w załączniku do rozporządzenia.

Podobnie jest, jeśli chodzi o normy z oznaczeniem PN-EN, które oznaczają polskie normy wprowadzające Normę Europejską. W innych krajach Unii Europejskiej normy w większości przypadków również stosowane są dobrowolnie. Trzeba jednak mieć na względzie fakt, że stosowanie się do ustalonych norm pozwala utrzymać określone standardy w każdej dziedzinie, w tym w budownictwie. Chodzi tutaj nie tylko o komfort użytkowników, ale także – a może przede wszystkim – o ich bezpieczeństwo.

Aktualne normy budowlane - gdzie szukać informacji na ich temat?

Jeżeli interesują nas aktualne normy budowlane, to warto zajrzeć w pierwszej kolejności na stronę internetową Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. To właśnie on zajmuje się Polskimi Normami, a także wprowadzaniem norm europejskich. W zakładce „Wykazy PN” można znaleźć informacje dotyczące zestawienia Polskich Norm i Polskich Dokumentów Normalizacyjnych, które zostały opublikowane lub wycofane w ciągu ostatnich 60 dni. Są to zatem najbardziej aktualne dane dotyczące norm, w tym tych opracowywanych dla budownictwa.