Nadzór budowlany odpowiada między innymi za kontrolę nad robotami budowlanymi. Osobą wykonującą kontrole i mającą szereg obowiązków i uprawnień z tym związanych jest inspektor nadzoru budowlanego.

Kiedy przeprowadzane są kontrole nadzoru budowlanego? Jaki jest dokładnie zakres obowiązków i uprawnień inspektora nadzoru budowlanego? Poniżej poruszamy najważniejsze kwestie związane z tym tematem, które są istotne szczególnie dla inwestorów planujących budowę domu lub będących już w jej trakcie.

Organy nadzoru budowlanego – podstawowe informacje

Organem nadzoru budowlanego jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego oraz wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Główną jednostką odpowiadającą za nadzór budowlany w naszym kraju jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Osoby reprezentujące te organy mają różne uprawnienia i kompetencje. Wykonują one zadania, które wynikają wprost z ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku.

Jakie są najważniejsze zadania nadzoru budowlanego?

Jako główne zadania nadzoru budowlanego ustawa wymienia między innymi kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów zawartych w prawie budowlanym oraz kontrolę działania jednostek należących do administracji architektoniczno-budowlanej. Do zadań nadzoru budowlanego zalicza się również przeprowadzenie badań, które mają wykazać, jakie są przyczyny wypadków na budowach oraz katastrof budowlanych, np. zawalenia się budynku oddanego wcześniej do użytku. W tym zakresie organy nadzoru ściśle współpracują z organami kontroli państwowej.

Warto zaznaczyć, że w zależności od szczebla różne są zadania poszczególnych organów. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest odpowiedzialny za wydawanie zgód na użytkowanie obiektów, a wśród innych jego zadań wymienić można między innymi: przyjmowanie zawiadomień o rozpoczęciu robót budowlanych, kontrolę budynków (obejmuje ona zgodność robót z projektem budowlanym oraz przepisami prawa budowlanego), wstrzymywanie robót w razie wykrycia niezgodności, a także przyjmowanie zawiadomień o zakończeniu budowy obiektów budowlanych. Powiatowy inspektor jest również uprawniony do wymierzania kar za samowolę budowlaną.

Z kolei wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wśród swoich zadań ma między innymi kontrolę działania starostów jako organów administracji architektoniczno-budowlanej, kontrolę działania powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego, kontrolę wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, a także przeprowadzanie inspekcji terenowej. Zakres takiej inspekcji obejmuje między innymi sprawdzenie prawidłowego przebiegu procesu budowlanego oraz stanu określonych budynków. Zajmuje się również prowadzeniem postępowań administracyjnych jako organ pierwszej instancji, gdy dotyczą one wyrobów budowlanych.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wykonuje zadania jako centralny organ administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Jego kompetencje obejmują wszystkie obszary budownictwa z wyjątkiem budownictwa górniczego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powoływany jest przez premiera.

Inspektor nadzoru budowlanego – jakie ma uprawnienia?

Podobnie jak inne kwestie związane z nadzorem budowlanym, uprawnienia inspektorów nadzoru budowlanego określone zostały w ustawie Prawo budowlane. Rozdział 8 tej ustawy wskazuje, że do uprawnień osób reprezentujących organy powiatowe i wojewódzkie nadzoru budowlanego należy między innymi upoważnienie do wejścia na plac budowy, na teren obiektu budowlanego lub zakładu pracy w celu wykonania określonych ustawą zadań. Kontrola przeprowadzana przez nadzór budowlany musi być wykonana zgodnie z przepisami, według których w czasie wykonywania czynności przez inspektora musi być obecny inwestor, kierownik kontrolowanego zakładu pracy czy też kierownik budowy albo wskazana przez nich osoba. Jeżeli kontrolowany podmiot nie jest przedsiębiorcą, kontrola inspektora nadzoru budowlanego może odbyć się w obecności pełnoletniej osoby, która będzie świadkiem przeprowadzanych czynności.

W czasie kontroli inspektor ma prawo wglądu do wszelkiej dokumentacji związanej z budynkiem lub budową. Może także wskazać na konieczność przygotowania dodatkowej dokumentacji, np. ocen technicznych, które muszą zostać przedstawione przez odpowiednią osobę w wyznaczonym czasie. Zalecenia wydane przez inspektora kierownikowi budowy muszą być odnotowane w dzienniku budowy. Takiego wpisu dokonuje inspektor.

Oprócz powyższych czynności inspektor powiatowy może nakładać kary (np. za wykonanie robót niezgodnie z projektem) i wydawać nakazy (np. rozbiórki samowoli budowlanej).

Odpowiedzialność inspektora nadzoru budowlanego

Warto zaznaczyć, że wykonywanie zawodu inspektora nadzoru budowlanego niesie ze sobą dużą odpowiedzialność. Osoba, która nieprawidłowo wykonuje swoje obowiązki – np. odebrała obiekt, który nie spełnia określonych prawem wymogów – w przypadku katastrofy budowlanej musi udowodnić, że przy wykonywaniu swojej pracy dołożyła wszelkich starań, aby przebiegła ona w prawidłowy sposób.