Wiecha ma najczęściej formę zielonego wieńca uplecionego z gałązek iglastych i kwiatów. Zdarza się, że zawiera przymocowane narzędzia ciesielskie symbolizujące ciężką pracę wykonawców.

Wiecha na domu oznacza zakończenie wznoszenia konstrukcji budynku oraz pełne wykonanie szkieletu przekrycia obiektu. Uroczyste zawieszenie wieńca następuje po wciągnięciu na dach ostatniej belki krokwiowej oraz jej zamocowaniu.

Co to jest wiecha?

W budownictwie zarówno tradycyjnym, jak i nowoczesnym panują zwyczaje mające zapewnić szczęście przyszłym użytkownikom obiektu oraz będące formą podziękowania dla ekip realizujących roboty budowlane. Jednym z bardziej znanych rytuałów jest zawieszanie wiechy, które wiąże się ze wspólną biesiadą inwestora oraz wykonawców. Świętowanie rozpoczyna się w momencie przeniesienia i zamocowania ostatniej krokwi stanowiącej szkielet dachu. Wiecha jest charakterystycznym symbolem wieńczącym zarówno budynki wzniesione w ciągu kilku miesięcy, jak i obiekty prefabrykowane zmontowane w ciągu kilku dni. Szacuje się, że rytuał zawieszania ozdobnego wieńca ma swoje korzenie w XIV wieku. Co ciekawe, w ubiegłych stuleciach, gdy elementy konstrukcyjne dachu łączono ze sobą z wykorzystaniem tradycyjnych złączy ciesielskich (bez użycia łączników mechanicznych), mocowanie wiechy następowało po innej uroczystości związanej z wbudowaniem ostatniego elementu belkowego na zrębie. Na wspomnianej belce jeden z cieślów zazwyczaj wycinał dokładną datę ukończenia konstrukcji dachu.

Zawieszanie wiechy ma na celu maksymalne przedłużenie czasu eksploatacji obiektu oraz zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom. Sama wiecha może przybierać różną postać w zależności od regionu oraz dostępnych roślin. Najczęściej spotykaną formą jest wieniec z igliwia z wplecionymi kwiatami. Zdarza się, że budynek zostaje zwieńczony bukietem kwiatów lub wiązką gałązek. W niektórych częściach naszego kraju do wiązanki roślinnej mocuje się skrzyżowane narzędzia ciesielskie (młotek, siekierę i piłę) symbolizujące trud pracy włożony przez realizatorów konstrukcji.

Zgodnie z wierzeniami zaniechanie zwyczaju zawieszenia wiechy powoduje ściągnięcie nieszczęść na obiekt budowlany oraz jego zarządców. Większość ekip wykonawczych nie dopuszcza możliwości pominięcia omawianej uroczystości.

Jak zamontować wiechę na dachu?

Umieszczenie wiechy na budynkach jednorodzinnych nie sprawia większych trudności. Wieniec, bukiet lub wiązanka są wnoszone na konstrukcję dachu przez jednego z cieślów oraz mocowane na szczycie więźby. W przypadku większych inwestycji zdarza się, że wiechę zawiesza się z wykorzystaniem dźwigu. Po ukończeniu robót o charakterze konstrukcyjnym symbol przytwierdza się do najwyższego stropu w obiekcie lub tradycyjnie na szczycie dachu. Również i w tym przypadku uroczystość jest formą podziękowania wszystkim uczestnikom procesu inwestycyjnego za wkład wniesiony w realizację robót. Rytuał ma przynieść pomyślność nowo wzniesionemu obiektowi.

Co ciekawe, tradycja zawieszania wiechy nie ogranicza się jedynie do granic naszego kraju, choć w innych rejonach świata przybiera nieco inną formę. W kulturze niderlandzkiej równoważnikiem naszej wiechy jest zawieszenie na najwyższej części budynku flagi danego regionu lub miasta. Symbol pozostaje na miejscu do momentu, gdy inwestor zabierze wykonawców na piwo. W Nowej Zelandii świętowanie rozpoczyna się w momencie, gdy ułożone jest całe pokrycie dachowe, a wszystkie połacie są w pełni szczelne. W Bułgarii po zakończeniu etapu realizacji robót konstrukcyjnych okoliczni sąsiedzi przynoszą ubrania, które zostają zawieszone na szczycie obiektu, przypominając rozwieszone pranie.

Jakie są inne rytuały zapewniające szczęście w nowym budynku?

W niektórych regionach Polski znane są inne rytuały mające zapewnić pomyślność użytkownikom danej nieruchomości. Część przesądów dotyczy metodyki doboru miejsca, w którym ma zostać wzniesiony obiekt budowlany. Zgodnie z nimi budynków nie należy budować w miejscach, w których w przeszłości wystąpiło jakieś nieszczęście, np. pożar lub groźna choroba. W minionych latach przy doborze lokalizacji obiektu często korzystano z usług różdżkarzy, którzy mieli za zadanie wyczuć rodzaj energii panującej w danym miejscu. Ten tok postępowania stosowano przy planowanej budowie zarówno budynków, jak i studni.

Rytuały do dziś stosuje się przy wznoszeniu budynków. Niektóre z nich są typowo świeckie, inne mają swoje korzenie w religii. Wielu inwestorów zaraz po zakończeniu budowy lub w krótkim czasie po rozpoczęciu użytkowania obiektu decyduje się na obyczaj polegający na poświęceniu budynku przez księdza. Inni nieopodal wejścia wieszają podkowę, która ma być magnesem przyciągającym szczęście.