Definicja pilastra określa go jako element o znaczeniu architektonicznym, który znajduje się bezpośrednio przy licu ściany lub jest w nią wtopiony. Pilastry często pełnią także funkcję konstrukcyjną oraz są stosowane jako wzmocnienie uszkodzonych ścian.

Pilaster jest częścią przegrody pionowej. Elementy tego typu są stosowane w budownictwie przy wznoszeniu i wzmacnianiu ścian, ale także w meblarstwie jako dekoracje mebli drewnianych oraz z płyt mdf.

Co to jest pilaster?

Pilaster jest elementem architektonicznym, który posiada formę występu z płaszczyzny ściany. Płaska kolumna tego typu z reguły składa się z trzech podstawowych części - głowicy, trzonu (z wyżłobieniami lub gładkiego) oraz bazy (podstawy). Pilastry mogą pełnić także funkcję konstrukcyjną jako elementy dodatkowo usztywniające lub wzmacniające ścianę.

Pierwotne wykorzystanie pilastrów polegało na ich wtapianiu w przegrody ścienne w celu realizacji pionowego podziału płaszczyzny. Z czasem elementy te zaczęto stosować także jako dekorację wnętrz oraz wykończenie mebli.

W nowoczesnym budownictwie pilaster jest często stosowany jako element dekoracyjny na elewacji. Wykorzystanie takiego zabiegu architektonicznego umożliwia wpisanie się bryły budynku w styl dworkowy. Pilastry elewacyjne z reguły są produkowane na bazie polistyrenu ekspandowanego (styropianu). Każda kolumna fasadowa składa się z trzech wymienionych wcześniej części - głowicy, trzonu i bazy. Konfiguracja poszczególnych fragmentów zależy od preferencji inwestora. Zgodnie z wytycznymi producentów montaż sztukaterii styropianowej na elewacji nie sprawia większych trudności. Instalacja elementów dekoracyjnych przebiega mniej więcej tak, jak instalacja typowych płyt styropianowych stosowanych jako ocieplenie budynku. Proces montażu może być więc z powodzeniem przeprowadzony we własnym zakresie. W takim przypadku należy jednak pamiętać, że uzyskany efekt estetyczny zależy od staranności zamocowania oraz wykończenia elementów.
Pilastry mogą być także stosowane we wnętrzach budynków. Sztukateria tego typu jest szczególnie polecana w pomieszczeniach o dużej wysokości i znacznej przestronności. Zdobne kolumny we wnętrzu nawiązują w takim przypadku do klasycznych sal balowych i gustownych salonów szlacheckich.

Pilaster drewniany i mdf to sztukateria wykorzystywana w sektorze meblarskim. Wyroby tego typu służą głównie jako dekoracja do mebli oraz bibliotek stylizowanych. Producenci pilastrów meblowych zazwyczaj mają w swojej ofercie ornamenty pasujące do zabudowy utrzymanej zarówno w stylu klasycznym, jak i angielskim.

Jak wykonać pilaster murowany?

Pilaster murowany stosowany jako element konstrukcyjny lub ozdoba architektoniczna może mieć różną grubość. W zależności od jego wysięgu zmienia się sposób wiązania cegieł w kolejnych warstwach. W przypadku gdy pilaster ma mieć grubość ¼ lub ½ cegły, typ wiązania elementów murowych nie odpowiada najczęściej stosowanemu sposobowi. W przegrodzie o gładkiej powierzchni, w przypadku pilastra występującego na ¼ cegły, zamiast typowych warstw wozówkowych umieszcza się główki tzw. dziewiątek cegieł. W sytuacji, gdy pilaster ma wysięg o wartości ½ cegły, we wskazanych miejscach lokuje się główki całych cegieł.

Na czym polega wzmocnienie pilastrami?

Ściany budynków na terenach górniczych lub w przypadku wystąpienia nierównomiernych osiadań pod obiektem budowlanym często wymagają wzmocnienia. Jest to spowodowane pojawiającymi się na powierzchni przegrody rysami i spękaniami, a także utratą liniowości płaszczyzny ściany. Sposobem wzmocnienia często stosowanym przez ekspertów jest wymurowanie obustronnych pilastrów na całej wysokości przegrody. Liczba dodatkowych punktów podparcia ściany zależy w takim przypadku głównie od jej rozpiętości. Wymiary pilastrów wzmacniających zazwyczaj mają grubość ½ cegły na długości kilku (najczęściej 2-3) cegieł. Z naukowych badań weryfikacyjnych wzmocnień wynika, że wzmocnienie przegrody pionowej obustronnymi pilastrami wpływa na zwiększenie parametrów nośności ściany, a przyrost nośności jest z reguły proporcjonalny do powierzchni pilastrów.

Jak naprawić uszkodzony pilaster murowany?

Pilastry murowane są najczęściej spotykane w budynkach starego typu - np. kamienicach. Długoletnie użytkowanie takich obiektów z reguły wymusza konieczność wykonania wzmocnień wystających części ścian. Proces naprawy pilastrów wykonanych z elementów murowych można przeprowadzić na różne sposoby. Do najpopularniejszych metod renowacji należą:

  • wymiana uszkodzonych cegieł;
  • użycie obejmy wykonanej z zaprawy zbrojonej stalowymi prętami;
  • użycie obejmy żelbetowej;
  • użycie obejmy ze stali.