Zastosowanie poszycia dachu z łat i kontrłat jest możliwe dla konkretnych rodzajów pokrycia dachowego. Parametry geometryczne i ciężar materiału wykończeniowego na dach determinują rozstaw elementów konstrukcji nośnej.

Rozstaw łat i kontrłat należy dobierać zgodnie z danymi zawartymi w projekcie lub według zaleceń producenta materiału, który ma być zastosowany jako pokrycie. Znając odległości osiowe pomiędzy elementami rusztu, można obliczyć dokładną liczbę potrzebnych przekrojów drewnianych.

Od czego zależy zalecany rodzaj poszycia dachu?

Pełne deskowanie pod pokrycie dachowe wykonuje się z płyt drewnopochodnych lub desek. Tego rodzaju konstrukcja wsporcza pod materiał wykończeniowy jest najczęściej stosowana na połaciach krytych blachą lub gontem bitumicznym oraz na dachach o niskim kącie nachylenia (poniżej 20°). Sztywne poszycie jest również stosowane w przypadku złożonych konstrukcji dachowych o skomplikowanym układzie połaci i dużej liczbie załamań. Płaszczyzna ciągłego deskowania zabezpiecza konstrukcję przed przeciekaniem wody oraz ułatwia dekarzom przemieszczanie się po dachu podczas montażu finalnego pokrycia.

Wybór pomiędzy sztywnym poszyciem a rusztem z łat zależy od kilku parametrów, a najogólniej mówiąc od wybranego projektu domu. Przyjęło się, że pełnego deskowania nie wykonuje się pod poszycie z dachówek. Jest ono natomiast zalecane w przypadku krycia dachu blachą płaską oraz przy pokryciach z nowoczesnych materiałów bitumicznych. W sytuacji, gdy wykończenie połaci ma być ułożone z blachy trapezowej, lepiej wykonać podkonstrukcję z łat i kontrłat.

Czym są łaty i kontrłaty?

Łaty i kontrłaty to listwy z drewna, których przekrój ma kształt prostokąta lub kwadratu. Wykonuje się z nich ruszt, na którym wspiera się pokrycie dachu. Oba rodzaje listew są przytwierdzane do więźby dachowej. Kontrłaty układa się w kierunku równoległym do belek krokwiowych, natomiast łaty prostopadle do nich. Pierwszy typ profili tworzy szczeliny wentylujące pokrycie dachu, które zapobiegają kumulacji cząsteczek wilgoci w przegrodzie dachowej. Z kolei bezpośrednio na łatach mocuje się materiał wykończeniowy. Wymiar przekroju poprzecznego kontrłat wynosi zazwyczaj 2,55 cm. W przypadku łat długość boków profili wynosi od 2,4 do 6 cm. Wielkość przekroju, jaki należy zastosować w konkretnym przypadku, zależy od:

  • kąta nachylenia połaci dachowych do podłoża;
  • układu belek krokwiowych;
  • planowanego rodzaju materiału pokrycia;
  • warunków klimatycznych (normowej strefy obciążenia śniegiem i wiatrem).

Wielu inwestorów zadaje sobie pytanie, czy kontrłaty są niezbędnym elementem każdej podkonstrukcji pokrycia więźby. Specjaliści wskazują, że wykonanie szczeliny wentylacyjnej w warstwach dachu wpływa pozytywnie na jej parametry trwałościowe, ponieważ wszelkie skropliny są usuwane poza przestrzeń dachu. Producenci małoformatowych elementów wykończeniowych (np. dachówek), w swoich zaleceniach dotyczących przygotowania podłoża pod wierzchnią warstwę poszycia nie umieszczają wymogu instalacji kontrłat. Jest to związane z przeprowadzonymi w tym zakresie badaniami, które nie wykazały jednoznacznego związku pomiędzy istnieniem przestrzeni wentylacyjnej a zmniejszeniem stopnia zawilgocenia elementów więźby. Zastosowanie kontrłat jest jednak zasadne z technologicznego punktu widzenia. Zamocowanie listew pionowych jest sposobem na zniwelowanie nierówności na płaszczyźnie dachu spadzistego, co jest znacznym ułatwieniem dla ekipy dekarskiej układającej pokrycie. Poza tym kontrłaty są podkonstrukcją służącą do przytwierdzania i łączenia lat.

Jak wyliczyć łaty i kontrłaty na dach?

Wartość rozstawu łat i kontrłat powinna być dobrana zgodnie z zaleceniami producenta materiału pokrycia dachowego. Parametrem mającym istotny wpływ na odległość pomiędzy łatami jest długość pojedynczej dachówki. Prawidłowe rozstawienie listew poziomych jest bardzo ważne ze względów wykonawczych, ponieważ przekroczenie wartości granicznych skutkuje niewłaściwym przyleganiem poszczególnych elementów do konstrukcji, co przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych może wiązać się z uszkodzeniem całej warstwy wykończeniowej dachu. Zamocowanie łat zbyt blisko siebie powoduje powstanie nieestetycznego efektu wizualnego (dachówki wyglądają na zbyt długie).

Wyliczenie, ile łat i kontrłat potrzeba do wykonania konkretnego dachu, nie jest skomplikowane. Znając wartości osiowe pomiędzy poszczególnymi listwami, wystarczy podzielić odpowiedni wymiar danej połaci przez rozstaw. W przypadku łat bierze się pod uwagę wysokość połaci, a chcąc wyliczyć liczbę potrzebnych kontrłat, trzeba skupić się na długości rozpatrywanej płaszczyzny.