Definicja fundamentów pośrednich określa je jako głębokie konstrukcje posadowienia budynku. Elementy tego typu z reguły projektuje i wykonuje się w przypadku występowania pod przyszłym budynkiem niekorzystnych warunków gruntowo-wodnych.

Sposób przekazywania obciążeń przez fundamenty pośrednie na grunt zależy w głównej mierze od układu warstw podłoża gruntowego oraz poziomu zwierciadła wody w otoczeniu obiektu budowlanego. Do najpopularniejszych rodzajów konstrukcji posadowienia przenoszących obciążenia do głębokich warstw podłoża należą pale fundamentowe, studnie i kesony.

Czym jest fundament pośredni?

Fundament każdego obiektu budowlanego jest elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przeniesienie wszystkich obciążeń działających na budynek (zarówno stałych, jak i zmiennych) i rozłożenie go na podłoże gruntowe. Elementy posadowienia dzielą się na dwie podstawowe grupy - fundamenty bezpośrednie oraz pośrednie. Pierwsze z nich są stosowane w przypadku występowania pod obiektem nieskomplikowanych warunków gruntowo-wodnych lub gdy możliwe i opłacalne jest wykonanie czynności poprawiających parametry podłoża. Konstrukcje bezpośrednie, zgodnie z nazwą, przekazują obciążenia bezpośrednio na grunt pod budynkiem. Fundamenty pośrednie to z kolei elementy posadowienia, których konstrukcja umożliwia przeniesienie sił nacisku do głęboko położonych warstw nośnych.

W jakich sytuacjach stosuje się fundamenty pośrednie?

Jak wspomniano powyżej, fundamenty pośrednie umożliwiają wzniesienie obiektu budowlanego w przypadku, gdy na danym terenie występują złożone lub skomplikowane warunki gruntowo-wodne. Do najczęstszych przyczyn stosowania posadowienia pośredniego w budownictwie jednorodzinnym należą:

  • występowanie gruntów słabonośnych (pyłów, torfów) na obszarze planowanym pod zabudowę:
  • występowanie na danym terenie wysokiego poziomu wód gruntowych, którego obniżenie jest niemożliwe lub wiąże się z wysokimi nakładami finansowymi;
  • konieczność zabezpieczenia obiektu budowlanego przed osunięciem.

Fundamenty pośrednie są projektowane i wykonywane także w sytuacji, gdy planowany budynek lub budowla ma wywierać na podłoże obciążenia, których wartość jest większa niż jego nośność. Niektóre z posadowień pośrednich umożliwiają z kolei wzniesienie obiektu budowlanego w bliskim sąsiedztwie istniejących konstrukcji bez wywierania na nie negatywnego wpływu.

Rodzaje fundamentów pośrednich

Fundamenty pośrednie dzielą się na trzy podstawowe rodzaje:

  • fundamenty pośrednie podparte - elementy posadowienia sięgające swoją podstawą do warstw gruntu nośnego zalegających na znacznych głębokościach oraz przekazujące na nie obciążenia generowane przez obiekt budowlany. Do najpopularniejszych typów fundamentów podpartych należą pale fundamentowe. Konstrukcje tego rodzaju mogą mieć formę betonową lub stalową. Pierwsze z nich można betonować bezpośrednio w miejscu wbudowania (pale monolityczne) lub dostarczać na plac budowy w formie prefabrykowanej. Elementy przygotowywane w zakładach prefabrykacji różnią się między sobą sposobem pogrążania, które może być realizowane poprzez wciskanie, wwiercanie, wwibrowywanie lub wbijanie z użyciem specjalnego kafara. Do fundamentów pośrednich podpartych zaliczają się także kesony w postaci żelbetowej lub stalowej skrzyni wspartej od spodniej strony. Proces opuszczania skrzyni polega na stopniowym wybieraniu gruntu z jej wnętrza. Podczas realizacji tej czynności znaczny ciężar konstrukcji sprawia, że etapowo osiąga ona coraz większą głębokość. Po uzyskaniu określonej rzędnej wnętrze kesonu zalewa się mieszanką betonową, a na jego górnej powierzchni rozpoczyna się prace nad wykonaniem właściwego fundamentu bezpośredniego (ław, stóp lub płyty). Elementami posadowienia o zasadzie działania podobnej do kesonów są studnie fundamentowe. Konstrukcje tego typu cechują się znacznym ciężarem oraz prostopadłościennym lub cylindrycznym kształtem. Dolna część studni jest wyposażona w ostre zakończenie w formie noża, co ułatwia pogrążanie fundamentu. Podobnie jak w przypadku kesonów studnie są opuszczane do nisko położonych warstw nośnych dzięki stopniowemu wybieraniu urobku ziemnego z ich wnętrza oraz wywieraniu ogromnego ciężaru na podłoże. Po osiągnięciu docelowego poziomu na dnie konstrukcji wykonuje się korek z żelbetu. Wnętrze studni wypełnia się sypkim kruszywem (np. żwirem), a na jej powierzchni tworzy się płytę wieńczącą;
  • fundamenty pośrednie zawieszone - elementy konstrukcyjne, które nie sięgają do warstw nośnych, ale są zagłębione na znaczną głębokość w gruncie słabonośnym. Mechanizm pracy fundamentu zawieszonego polega na przekazywaniu obciążenia za pomocą sił tarcia na powierzchniach bocznych (pobocznicach). Realizacja tego rodzaju posadowienia jest możliwa poprzez zastosowanie pali fundamentowych wbijanych w grunt;
  • fundamenty pośrednie normalne - konstrukcje łączące w sobie cechy fundamentów pośrednich podpartych i zawieszonych.