Fundament schodkowy w postaci ławy schodkowej jest zazwyczaj wykonywany na terenie o znacznym spadku lub pod obiektem budowlanym z częściowym podpiwniczeniem.

Fundament schodkowy najczęściej łączy posadowienie części podpiwniczonej obiektu budowlanego z częścią bez piwnic. Przy projektowaniu i wykonawstwie tego typu elementów konstrukcyjnych należy pamiętać o odpowiednim połączeniu zbrojenia z poszczególnych poziomów ławy.

W jakich sytuacjach wykonuje się fundamenty schodkowe?

Fundament schodkowy, a ściślej mówiąc, ława schodkowa, jest wykonywana zazwyczaj w przypadku, gdy w projekcie budynku przewidziano częściowe podpiwniczenie. Tego rodzaju posadowienie jest stosowane także w sytuacji, gdy działka, na której ma zostać wzniesiony obiekt budowlany, charakteryzuje się stosunkowo dużym nachyleniem. Podczas realizacji ław schodkowych na skarpie kąt nachylenia elementów konstrukcyjnych odpowiada naturalnemu spadkowi podłoża. Należy pamiętać, że zastosowanie fundamentu schodkowego jest wskazane, jeśli kąt nachylenia terenu nie przekracza 30 stopni.

Fundament schodkowy - zasady projektowania i wykonawstwa

W przypadku posadowienia budynku na ławach schodkowych przy sytuowaniu obiektu względem granic działki większe znaczenie od stron świata (stopnia nasłonecznienia) ma kierunek nachylenia fundamentu. Na terenie o znacznym nachyleniu z punktu widzenia wywierania oporu na parcie gruntu dużo korzystniejsze jest ustawienie ławy szerszą krawędzią w kierunku prostopadłym do spadku.

Realizując posadowienie schodkowe pod budynkiem na terenie ze spadkiem, z reguły wykonuje się wykop wąskoprzestrzenny o szerokości zbliżonej do wymiaru ławy. Wykop szerokoprzestrzenny jest niezbędny w sytuacji planowanego podpiwniczenia obiektu.

Należy pamiętać, że zastosowanie fundamentu schodkowego stanowi formę oszczędności podczas realizacji danej inwestycji (ze względu na mniejszy zakres robót ziemnych i mniejsze zużycie materiałów). Ten rodzaj posadowienia można jednak zastąpić tradycyjną ławą. W drugim przypadku należy liczyć się z koniecznością wykonania głębokiego wykopu do najniższej rzędnej pod całością fundamentów oraz wybudowania wysokich ścian fundamentowych w części budynku bez podpiwniczenia.

Jak wykonać zbrojenie fundamentu schodkowego?

Wysokość uskoków ław fundamentowych schodkowych należy dopasować do spadku terenu występującego na danej działce. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi różnica poziomów pomiędzy dwoma sąsiadującymi fragmentami fundamentu nie może być większa niż 30 cm. Zbrojenie poszczególnych odcinków ław wygląda analogicznie jak w przypadku elementów konstrukcyjnych bez stopni - najczęściej wykonuje się je z czterech prętów o średnicy 12 mm, które oplata się strzemionami o średnicy 6 mm. Warunkiem odpowiedniego zespolenia poszczególnych fragmentów ław jest powiązanie prętów zazębiających się kawałków poprzez zastosowanie odpowiednio wysokich strzemion. Aby tego dokonać, trzeba odpowiednio zakotwić pręty poprzez wpuszczenie zbrojenia z górnego odcinka do fragmentu dolnego, a z dolnego do górnego. Podczas realizacji ławy schodkowej nie należy zapominać o wykonaniu pod fundamentem warstwy wyrównawczo-podkładowej z chudego betonu. Zastosowanie chudziaka uchroni świeżo wylewaną mieszankę konstrukcyjną fundamentów przed mieszaniem się z gruntem i umożliwi dokładne zachowanie projektowanego kształtu ławy.

Jakie są inne rodzaje fundamentów schodkowych?

Jak już wspomniano, w nowoczesnym budownictwie określenie „fundament schodkowy” kojarzy się głównie z ławami schodkowymi ze spadkiem w kierunku podłużnym. Należy jednak pamiętać, że w tradycji budowlanej istnieją także fundamenty schodkowe o takim kształcie przekroju poprzecznego. Przekroje poprzeczne schodkowe były niegdyś cechą charakterystyczną zarówno ław, jak i stóp fundamentowych. Elementy konstrukcyjne tego typu wykonywano jako betonowe lub z betonu zbrojonego (żelbetu). Sposób kształtowania zbrojenia w fundamentach o przekroju schodkowym nie różnił się od elementów bez stopni. W ławach betonowych stosowano wieńce z czterech prętów powiązanych strzemionami lokalizowane pod ścianą. W przypadku konstrukcji żelbetowych projektowano i wykonywano dodatkowe zbrojenie poprzeczne w podstawie fundamentu. W słupach schodkowych betonowych i żelbetowych w górnej strefie fundamentu zawsze umieszcza się zbrojenie pionowe analogiczne jak w konstrukcji obciążającego je słupa. Przy kształtowaniu przekroju poprzecznego stóp stosowano zasadę, zgodnie z którą wysokość odsadzek takich fundamentów wynosiła zawsze od 40 cm do 50 cm. Zastosowanie fundamentów o przekroju schodkowym umożliwiało zmniejszenie zużycia mieszanki betonowej przy jednocześnie zachowanej znacznej nośności konstrukcji.