Fundamenty bezpośrednie stosowane w budownictwie jednorodzinnym mają zazwyczaj postać ław, płyt lub stóp fundamentowych. Ich wymiary są uzależnione od zakładanych obciążeń oraz parametrów gruntu.

Fundament bezpośredni to element posadowienia, który może być zastosowany w przypadku zalegania pod budynkiem gruntów nośnych. Poziom jego zagłębienia powinien być niższy niż głębokość przemarzania gruntu występująca na danym obszarze.

Czym jest fundament bezpośredni?

Fundament jest najniższą częścią budynku przenoszącą obciążenia bezpośrednio na podłoże gruntowe. Konstrukcja posadowienia obiektu budowlanego może mieć formę pośrednią lub bezpośrednią. Fundamenty pierwszego typu cechują się znaczną głębokością posadowienia. Elementy pośrednie przenoszą ciężar budynku do warstw nośnych, które są zlokalizowane niżej niż poziom posadowienia obiektu. Do fundamentów tego rodzaju zalicza się między innymi pale fundamentowe oraz ściany szczelinowe.

Fundament bezpośredni jest inaczej określany mianem fundamentu płytkiego. Głębokość posadowienia takiej konstrukcji zazwyczaj nie przekracza 4 metrów, a jej podstawa w sposób bezpośredni styka się z gruntem nośnym. Fundamenty bezpośrednie to najczęściej stosowany rodzaj posadowienia w budownictwie jednorodzinnym.

W jakich sytuacjach stosuje się fundamenty bezpośrednie?

Fundamenty bezpośrednie można zastosować w sytuacji, gdy grunt znajdujący się bezpośrednio pod obiektem ma odpowiednie parametry nośności. Tylko wtedy może nastąpić właściwe przekazanie obciążeń poprzez podstawę fundamentu na podłoże. W przypadku, gdy pod obiektem zalegają warstwy gruntu o słabej nośności, rozwiązaniem może być jego wymiana oraz wykonanie odpowiedniej stabilizacji (np. mieszanką piasku i cementu). W niektórych sytuacjach konieczne może być natomiast zaprojektowanie posadowienia obiektu umożliwiającego w sposób pośredni przeniesienie obciążeń z budynku do głębszych warstw nośnych. Należy pamiętać, że decyzję dotyczącą sposobu posadowienia w każdym przypadku podejmuje uprawniony konstruktor, który na podstawie badań geologicznych przyjmuje wartość naprężeń gruntu oraz ocenia jego zdolność do przeniesienia zakładanych obciążeń. W każdym przypadku poziom posadowienia fundamentu bezpośredniego powinien przebiegać niżej niż głębokość przemarzania gruntu występująca na danym obszarze.

Jakie są rodzaje fundamentów bezpośrednich?

Fundamenty bezpośrednie dzielą się na następujące rodzaje:

  • ławy fundamentowe - najczęściej stosowany rodzaj fundamentu wylewany pod ścianami lub rzędami słupów (w przypadku, gdy wykonanie rzędu stóp fundamentowych przestaje być opłacalne ze względu na zbyt bliską odległość między nimi). Ławy mogą mieć formę betonową lub żelbetową (z betonu zbrojonego). Pierwszy typ ław najczęściej ma szerokość od 60 do 80 cm, a wysokość od 30 cm do 40 cm. Elementy betonowe są wzmacniane wieńcem z prętów stalowych (cztery pręty spięte strzemionami zlokalizowane bezpośrednio pod ścianą). Przy planowanych większych obciążeniach (np. w przypadku budynków kilkukondygnacyjnych) konieczne staje się zaprojektowanie i wykonanie ław żelbetowych. W takiej sytuacji zastosowanie konstrukcji z samego betonu staje się nieekonomiczne ze względu na duże wymiary ławy. W związku z tym jako elementy przenoszące część naprężeń stosuje się pręty poprzeczne umieszczane w podstawie fundamentu. Ławy fundamentowe różnią się od siebie także pod względem kształtu przekroju poprzecznego, który może być m.in. prostokątny, trapezowy lub schodkowy. W niektórych przypadkach (przy znacznych nachyleniach terenu) konstrukcję ław wykonuje się jako schodkową w kierunku podłużnym;
  • stopy fundamentowe - elementy konstrukcyjne przenoszące obciążenie ze słupów. W zależności od sposobu przekazania obciążeń (osiowo lub mimośrodowo) ich przekrój może być kwadratowy lub prostokątny. Rodzaj sił przekazywanych przez słupy oraz wielkość obciążeń determinują także formę stóp, które mogą być betonowe lub żelbetowe. Kształt przekroju poprzecznego tego rodzaju elementów konstrukcyjnych może być między innymi prostokątny, trapezowy, schodkowy lub kielichowy (do zamocowania słupów prefabrykowanych);
  • płyty fundamentowe - typ fundamentu rozkładający obciążenie z całego budynku równomiernie na podłoże. Konstrukcja ta jest stosowana w przypadku występowania pod obiektem gruntów niejednorodnych lub gdy zastosowanie układu ław i stóp staje się nieekonomiczne;
  • ruszty fundamentowe - układy krzyżujących się żelbetowych ław fundamentowych, na których opierają się ściany lub słupy;
  • skrzynie fundamentowe - monolityczne fundamenty o znacznej wysokości, w których ławy są połączone za pomocą ścian.