Dach naczółkowy jest odmianą więźby dwuspadowej, którego charakterystyczną cechą jest występowanie ściętych narożników na ścianach szczytowych. Konstrukcja dachu naczółkowego może być wykonana zarówno na poddaszu użytkowym, jak i nieużytkowym.

W odróżnieniu od dachu czterospadowego trójkątne połacie więźby naczółkowej sięgają nieznacznie poniżej kalenicy. Konstrukcja tego typu nie generuje dużych kosztów materiałowych, a jednocześnie wyróżnia się formą. Co więcej, dachy naczółkowe wcale nie oznaczają konieczności zakupu indywidualnego projektu.

Czym jest dach naczółkowy?

Dach naczółkowy (dach z półszczytem dolnym) jest niekiedy określany jako forma pośrednia pomiędzy więźbą dwuspadową a czterospadową. Typowa konstrukcja dwupołaciowa składa się z dwóch prostokątnych płaszczyzn stykających się ze sobą wzdłuż kalenicy. Dach czterospadowy to z kolei układ dwóch stykających się ze sobą połaci trapezowych i dwóch połaci trójkątnych, które nie mają punktów wspólnych. Wszystkie płaszczyzny więźby kopertowej sięgają do linii okapu. Dach naczółkowy również składa się z czterech połaci. W odniesieniu do dwóch wspomnianych rodzajów konstrukcji jego odmienność polega na tym, że połacie znajdujące się w płaszczyźnie ścian szczytowych sięgają niewiele poniżej linii kalenicy. Te małe powierzchnie są określane mianem naczółków.

Dach naczółkowy – konstrukcja

Dachy dwuspadowe z półszczytem dolnym są wykonywane jako konstrukcje jętkowe. Układy tego typu są wyposażone w dodatkowe słupy narożne, na których wspierają się oczepy będące podparciami belek jętkowych. Elementami usztywniającymi słupy są miecze umieszczane wzdłuż płaszczyzny ścian bocznych i szczytowych. Dachy naczółkowe muszą mieć także krokwie narożne, na których wspierają się krótkie krokwie będące elementami rusztu naczółka. W miejscach, gdzie istnieje konieczność umiejscowienia (zbiegu) więcej niż 4 krokwi, stosuje się dodatkowe krótkie beleczki o przekroju kwadratowym lub prostokątnym, na których opiera się część krokwi naczółkowych. Jeśli planowane jest użytkowe wykorzystanie poddasza, w celu wykonania stropu na jednej wysokości stosuje się dodatkowe elementy belkowe mocowane w poprzek i na ukos (tzw. jętki zgubne).

Dachy naczółkowe wykańcza się materiałami pokryciowymi typowymi dla więźb wielospadowych. Poszycie konstrukcji z półszczytem dolnym można wykonać z dachówek ceramicznych lub betonowych, arkuszy blachy płaskiej lub trapezowej, blachodachówki, płyt bitumicznych albo materiałów włóknocementowych.

Dach naczółkowy – zalety i wady

Dach naczółkowy zmniejsza stopień nacisku wiatru na ściany szczytowe budynku, ponieważ naczółki nie są usytuowane prostopadle do sił nacisku podmuchów. Konstrukcja dachu dwuspadowego ze ściętymi narożami zmniejsza powierzchnię szczytów i wzmacnia całą więźbę. Kształt dachu naczółkowego wpływa również pozytywnie na efektywność odprowadzania zalegającego śniegu, w związku z czym konstrukcje tego typu są najbardziej popularne w strefach górzystych. Znaczącą zaletą więźb z półszczytem dolnym jest ograniczenie strat przestrzeni znajdujących się bezpośrednio pod nimi, co jest podstawową wadą dachów czterospadowych. Małe połacie w kształcie trójkąta nie są także przeszkodą w sytuowaniu otworów okiennych w ścianach szczytowych. Konstrukcja naczółkowa w naturalny sposób stanowi ochronę miejsc newralgicznych na styku szczytu przegród zewnętrznych i dachu. Architekci często wykorzystują małe połacie jako zadaszenie balkonu. Więźby z półszczytem dolnym nie wiążą się z koniecznością zakupu indywidualnego projektu. Wbrew pozorom dachy naczółkowe można znaleźć w wielu typowych projektach budynków jednorodzinnych.

Główną wadą dachu naczółkowego jest fakt, iż jego wykonanie wiąże się z wysokimi kosztami. Kwestią problematyczną nie jest w tym przypadku zakup materiału ‒ jego ilość jest porównywalna z ilością materiału potrzebnego do typowej więźby dwuspadowej. Konstrukcja z naczółkami jest natomiast o wiele bardziej pracochłonna i wymaga od ekipy dekarskiej bardzo dużego doświadczenia oraz staranności. Małe trójkątne połacie składają się z dużej liczby elementów o niewielkiej długości, które często zbiegają się w jednym miejscu. Wykonanie dachu naczółkowego wiąże się więc nie tylko z trudnością znalezienia ekipy doświadczonej w tym zakresie, ale także ze zwiększonymi kosztami samej robocizny.

Dachy naczółkowe stosuje się przy pochyleniach połaci wynoszących nie mniej niż 35 stopni. Wykorzystanie tego rodzaju więźby na budynku z dachem o mniejszym spadku jest niepraktyczne, ponieważ zazwyczaj nie daje możliwości użytkowego zagospodarowania poddasza. Należy pamiętać, że w każdym przypadku ostateczna decyzja dotycząca rodzaju więźby dachowej dla warunków danego budynku leży po stronie projektanta.