Z samowolą budowlaną mamy do czynienia wtedy, gdy wzniesiono budynek z naruszeniem przepisów prawa budowlanego. Samowola budowlana jest karana między innymi nakazem rozbiórki bezprawnie wzniesionego budynku.

Czym jest samowola budowlana

Samowola budowlana nie jest zdefiniowana w ustawie Prawo budowlane. Jednak za samowolę budowlaną uważa się prowadzenie prac budowlanych z naruszeniem przepisów obowiązujących, przede wszystkim prawa budowlanego. Do takiego naruszenia zalicza się budowę obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Jak stwierdza się samowolę budowlaną

Decyzję, czy w danym przypadku naruszone zostają przepisy prawa budowlanego oraz czy budowa stanowi samowolę budowlaną, podejmuje inspektor nadzoru budowlanego. Przepisy prawa budowlanego, które stwierdzają samowolę budowlaną, mają zastosowanie do:

● budowy obiektu budowlanego,

● odbudowy,

● rozbudowy,

● nadbudowy,

● prac wykonywanych bez pozwolenia lub zgłoszenia,

● wykonywanych prac mimo sprzeciwu organu nadzorczego.

Jaką karę można otrzymać za samowolę budowlaną

W polskim prawie samowola budowlana jest karalna. Kara najbardziej dotkliwa, wymierzana za to działanie, to nakaz rozbiórki budynku, który jest budowany lub już wybudowany, ale z naruszeniem przepisów.

Kara za samowolę budowlaną w tej postaci stosowana jest w polskim systemie prawa jako ostateczność, jedynie wobec najcięższych przypadków naruszenia prawa budowlanego. Obowiązek rozbiórki spada na inwestora albo zarządcę obiektu. Decyzja, zgodnie z którą nakazana jest rozbiórka, wykonywana jest w dniu, kiedy staje się ostateczna, co oznacza, że została wyczerpana cała droga odwoławcza. Kara za samowolę budowlaną budynku gospodarczego czy garażu może być w postaci grzywny, ograniczenia wolności czy pozbawienia wolności do lat 2. Maksymalna kwota, jaka w tym przypadku może być zasądzona jako grzywna, wynosi 720 000 złotych. Przedawnienie samowoli budowlanej nie następuje, jeśli chodzi o sankcje administracyjne, jednak jeśli minęło 5 lat od jej popełnienia, to postępowanie karne nie może być rozpoczęte. Zatem jeszcze raz: w przypadku samowoli budowlanej przedawnienie nie następuje, jeśli chodzi o normy administracyjne. Pięć lat to okres, po jakim samowola budowlana ulega przedawnieniu w kwestii karnoprawnej.

Zgłoszenie samowoli budowlanej – krok po kroku

Często wśród internautów pojawia się pytanie, jak anonimowo zgłosić samowolę budowlanągdzie zgłosić samowolę budowlaną. Można to zrobić poprzez wypełnienie odpowiedniego dokumentu, jakim jest wzór pisma do nadzoru budowlanego o samowoli budowlanej. Można też złożyć go przez stronę internetową właściwego miejscowo inspektora nadzoru budowlanego. Organy nadzoru budowlanego działają z urzędu. Zgłoszenie samowoli budowlanej powoduje impuls do podjęcia przez organ czynności sprawdzających i przeprowadzenia postępowania w sprawie. Nadzór ma obowiązek ograniczyć dostęp do informacji, które umożliwiłyby identyfikację osoby, która składa zawiadomienie o możliwości popełnienia samowoli budowlanej. Od strony praktycznej oznacza to, że udostępnia on dokumenty, jednak odpowiednio zanonimizowane.

Zalegalizowanie samowoli budowlanej – kiedy i na jakich zasadach jest możliwa

Legalizacja samowoli budowlanej jest procesem, który ma na celu doprowadzenie stanu budowy do wymogów stawianych przez organy nadzoru budowlanego. Jest to rozwiązanie rekomendowane każdemu, kto zastanawia się, jak uniknąć kary za samowolę budowlaną. Wiele osób nie wie, jak zalegalizować samowolę budowlaną. Można to zrobić i wcale nie kosztuje dużo – możliwa jest nawet legalizacja samowoli budowlanej za darmo. Legalizacja samowoli musi spełniać warunki zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego i normami technicznymi w zakresie umożliwiającym obiektowi budowlanemu stan zgodny z prawem.

Jak zalegalizować samowolę budowlaną bez opłat

Bezpłatna legalizacja samowoli budowlanej polega na dostarczeniu do nadzoru budowlanego następujących dokumentów:

● zaświadczenia wójta o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,

● egzemplarza projektu budowlanego,

● oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych.

Warto wreszcie dodać, że cały czas projektowane są dalsze nowelizacje prawa budowlanego w zakresie samowoli budowlanej. Na przykład w polskim prawie budowlanym obecnie abolicja samowoli budowlanej nie funkcjonuje. Jednak pojawiają się głosy, żeby znowelizować prawo budowlane i sprawić, aby nadzory budowlane nie ścigały samowoli budowlanych.