Zaprawa szamotowa jest przydatna przy wykonywaniu elementów narażonych na działanie wysokich temperatur lub ognia. Choć czasy jej największej popularności już przeminęły, nadal znajduje zastosowanie przy łączeniu elementów murowych odpornych na ogień.

Zaprawy murarskie mają różne przeznaczenie. Specyficznym rodzajem tego materiału jest zaprawa szamotowa, która należy do grupy zapraw ogniotrwałych. Dzięki temu może być użyta do budowy ścian przeciwpożarowych, kominów, kominków i grillów.

Czym jest zaprawa szamotowa?

Zaprawa szamotowa jest materiałem murarskim powstałym z wypalonej i przemielonej gliny szamotowej lub różnego typu łupków. Szamot należy do grupy minerałów, nie jest więc zagrożeniem dla środowiska naturalnego. Proces produkcyjny szamotu wpływa na jego finalne parametry – wysoka temperatura wypalania uodparnia go na ogień, oddziaływanie wysokich temperatur oraz znaczące wahania temperatury.

W składzie zaprawy szamotowej oprócz gliny wypalanej znajduje się także glina w stanie surowym, która trafia do mieszanki w postaci zmielonej. Dodatek ten ma istotny wpływ na poprawę właściwości fizycznych i trwałościowych gotowego wyrobu. Zdarza się, że zaprawę wypełnia się również szkłem wodnym lub cementem portlandzkim, które poprawiają urabialność poprzez zwiększenie plastyczności.

Zaprawa szamotowa – zastosowanie

Gotowa zaprawa szamotowa charakteryzuje się ogniotrwałością i znaczną wytrzymałością. W związku z tym najczęściej wykorzystuje się ją w pracach zduńskich. Może być zastosowana do budowy pieców, kominów, grillów i węglarni. Zaprawy szamotowej można też użyć do spoinowania elementów murowych w ścianach o znaczeniu przeciwpożarowym. Bardzo często wykorzystuje się ją w budownictwie o charakterze przemysłowym.

Rodzaje zapraw szamotowych

Najpopularniejsze zaprawy szamotowe produkowane są w postaci suchych mieszanek, które przed użyciem należy rozrobić z wodą. Każde opakowanie tego materiału jest oznaczone symbolami literowymi i cyframi, co pozwala na odróżnianie poszczególnych rodzajów zaprawy. Litery zawsze są te same – ZSZ. Pierwszą cyfrą w zakresie od 0 do 4 oznacza się klasę jakości materiału. Im mniejsza wartość liczbowa, tym zaprawa jest lepsza jakościowo (wypalana dłużej w wyższej temperaturze) i bardziej odporna na ogień. Kolejnym symbolem w kodzie jest liczba rzymska o wartości od I do III. Oznacza ona wielkość ziaren zaprawy. Materiał z oznaczeniem I charakteryzuje się maksymalną wielkością ziaren do 0,5 mm. Liczba II oznacza maksymalne ziarna o wielkości 1 mm, natomiast liczba III oznacza cząstki o grubości do 2 mm. Parametr ten nie wpływa w żaden sposób na cechy jakościowe i trwałościowe produktu, ale wiąże się ze względami estetycznymi. Zazwyczaj rodzaj zaprawy dobiera się w zależności od miejsca, w którym produkt ma zostać użyty. Większe ziarna nie są widoczne we wnętrzu komina, jeśli jednak planujemy wykorzystać zaprawę szamotową do wykonania kominka, warto zadbać o gładkość i jednorodność spoin. Od przeznaczenia zaprawy zależą proporcje poszczególnych składników.

Jak zrobić zaprawę szamotową? Proporcje są określone przez producenta konkretnej mieszanki. Część suchych mieszanek wymaga zmieszania z określoną ilością szkła wodnego lub cementu portlandzkiego oraz z wodą. Istnieją również gotowe zaprawy szamotowe, popularnie nazywane klejem. Tego rodzaju produkty są polecane szczególnie dla osób, które nie mają doświadczenia w przygotowywaniu zapraw.

Zaprawa szamotowa – cena

Zaprawa szamotowa nie należy do popularnych materiałów budowlanych. Klienci nieporównanie częściej wybierają tradycyjną zaprawę cementową. Fakt ten wiąże się z dość ograniczonym wyborem tego rodzaju produktów. Zaprawy w postaci suchego proszku najczęściej produkowane są w opakowaniach 5 kg, 10 kg i 25 kg.

Cena za kilogram produktu zależy przede wszystkim od klasy odporności. Im wyższą temperaturę może wytrzymać zaprawa, tym wyższa jest jej cena. Na koszt zaprawy wpływa również wielkość ziaren materiału ‒ najwięcej trzeba zapłacić za materiał o najmniejszych cząstkach.

Opłacalność zakupu zaprawy szamotowej jest największa w przypadku zakupu opakowań o większej objętości. Kupując 25 kg materiału, za 1 kg zapłacimy średnio 1,50 zł.

Jak używać zaprawy szamotowej?

Do rozrobienia zaprawy szamotowej najlepiej używać narzędzi mechanicznych. Rozrabianie ręczne w tym przypadku nie jest wystarczające. Należy pamiętać, że przygotowaną masę trzeba zużyć przed upływem godziny ‒ po upływie tego czasu zaprawa nie nadaje się do wykorzystania.

Sposób użycia materiału szamotowego nie jest skomplikowany. Z jego zastosowaniem łączy się płytki i cegły szamotowe. Podczas robót murarskich obowiązują takie same zasady, jak w przypadku zapraw tradycyjnych. Przed nałożeniem mieszanki elementy murowe należy oczyścić z zabrudzeń, a następnie zwilżyć, co zapobiega wyciąganiu wody z zaprawy. Stosując masę szamotową, należy układać spoinę o grubości około 3 mm.

Czas schnięcia zaprawy szamotowej, mający wpływ na to, kiedy w palenisku można palić ogień, jest dosyć długi. Po zakończeniu robót należy odczekać 3‒4 dni.