Gips ma szerokie zastosowanie jako składnik materiałów wykończeniowych. Cechy spoiw gipsowych umożliwiają ich użycie przy wielu rodzajach prac budowlanych. Gips budowlany zazwyczaj ma postać gipsu surowego z dodatkami fabrycznymi.

Gips budowlany jest stosowany w budownictwie od kilkuset lat. Najbardziej popularną postacią tego surowca jest proszek. Bardzo często można go również spotkać w formie płyt gipsowo-kartonowych lub bloczków gipsowych. Gips budowlany, oprócz wielu możliwości zastosowania, charakteryzuje się przystępną ceną oraz stosunkowo krótkim czasem schnięcia.

Czym jest gips budowlany?

Gips budowlany jest jednym z surowców naturalnych. Występuje jako kamień gipsowy, który w budownictwie stosuje się w postaci sypkiego proszku. Materiał ten cechuje się niezwykłymi właściwościami, wśród których najważniejsze są: trwałość, szybkość wiązania po rozrobieniu z wodą oraz urabialność. Na rynku budowlanym dostępne są również gipsy syntetyczne, które stanowią składnik uboczny reakcji chemicznych zachodzących w przemyśle. Cechy obu typów gipsu są porównywalne.

Dodatki stosowane w mieszankach gipsowych wpływają na ich właściwości. Najczęściej stosowane są środki opóźniające, przyspieszające wiązanie, uplastyczniające, mające wpływ na adhezyjność, regulatory konsystencji i regulatory czasu twardnienia. Popularne jest również wzbogacanie składu mieszanek odpowiednimi wypełniaczami ‒ najczęściej piaskiem, perlitem lub wermikulitem.

Gips budowlany ‒ zastosowanie i rodzaje

Wśród dostępnych rodzajów gipsu budowlanego można wyróżnić dwa podstawowe typy:

  • gips sztukatorski – najczęściej wykorzystuje się go do tworzenia detali architektonicznych i form gipsowych (odlew z gipsu budowlanego). Znajduje zastosowanie również przy wykonywaniu tynków wewnętrznych. Moment rozpoczęcia wiązania spoiwa następuje od 8 do 10 minut od połączenia z wodą;
  • gips tynkowy – wykorzystywany podczas robót tynkarskich wewnątrz budynków. Wiąże już po 3 minutach od momentu rozrobienia z wodą.

Połączenie w odpowiedniej proporcji gipsu sztukatorskiego i gipsu tynkowego z dodatkami o działaniu regulującym i wypełniającym umożliwia modyfikację mieszanki oraz parametrów gotowych wyrobów. Gips budowlany wytwarzany w ten sposób można podzielić na:

  • gips do tynków gotowych – najczęściej wykorzystywany do wykonywania tynków jednowarstwowych na powierzchniach pionowych (ścianach) znajdujących się wewnątrz budynku. Grubość warstwy tego rodzaju tynku powinna wynosić przynajmniej 5 mm. Proces twardnienia przebiega powoli. Układanie i obróbka zaprawy tynkowej gotowej nie powinny przekroczyć 45 minut;
  • gips do tynków przyczepnych – nakładany jako tynk jednowarstwowy wewnętrzny na powierzchniach sufitowych, najczęściej betonowych. Parametry zaprawy są zbliżone do tynków gotowych;
  • gips do tynków mechanicznych – przeznaczony do tynkowania z użyciem agregatów tynkarskich. Cechy użytkowe mieszanki i gotowych powłok są porównywalne jak w przypadku zapraw tynkowych gotowych i przyczepnych. Mieszanka wzbogacona jest o specjalne dodatki umożliwiające aplikację maszynową;
  • gips plackowy – stosowany do wykonywania suchych zabudów przy mocowaniu płyt gipsowo-kartonowych;
  • gips spoinowy – nanoszony w miejscach styków płyt gipsowo-kartonowych;
  • gips szpachlowy – wykorzystywany przy szpachlowaniu spoin płyt kartonowo-gipsowych oraz innych płaskich płaszczyzn;
  • gips marmurkowy – odmiana gipsu specjalnego przeznaczenia, często stosowana w dekoratorstwie.

Zalety i wady spoiw gipsowych

Główną zaletą gipsów budowlanych jest szybki czas schnięcia i związany z tym brak występowania długotrwałej wilgoci budowlanej. Ponadto powłoka gipsowa bardzo dobrze reguluje wilgotność pomieszczeń. Podczas wysychania gips nie ulega znacznemu zarysowaniu od skurczu. Co więcej, tynk gipsowy wpływa pozytywnie na zwiększenie ognioodporności elementów. Podobnie jest w przypadku okładziny gipsowej i płyt gipsowo-kartonowych. Zaletą gipsu budowlanego jest również jego niska cena. Produkt ten można nabyć za około 2 zł/kg. Gips występuje w ofercie wielu producentów materiałów budowlanych. Uważany jest za materiał o właściwościach zdrowotnych, tworzący odpowiednie warunki higieniczno-wilgotnościowe w pomieszczeniach. Użycie gipsu pozwala na szybką realizację robót budowlanych oraz prac związanych z wytwarzaniem elementów o różnych kształtach i wymiarach. Elementy powierzchniowe z gipsu charakteryzują się dobrą izolacyjnością cieplną i dźwiękową oraz akumulacją ciepła.

Podstawową wadą gipsu jest rozpuszczalność przy wysokim poziomie wilgoci. Fakt ten jest ograniczeniem do stosowania w pomieszczeniach o charakterze mokrym (kuchnie, łazienki) oraz na zewnątrz obiektów budowlanych. Cykliczne zawilgocenie i wysychanie gipsu skutkuje pęcznieniem i zniszczeniem jego struktury. Chcąc zastosować powłoki gipsowe na elementach stalowych, należy je odpowiednio zabezpieczyć przed korozją.