Farba ftalowa należy do powłok o dobrych właściwościach kryjących, używanych do malowania powierzchni drewnianych, metalowych oraz żeliwnych, a także tynków i betonu. Jej charakterystyczną cechą jest połysk, który zależy od procentowej zawartości oleju w danym produkcie.

Olej to istotny komponent farb ftalowych. Ze względu na jego ilość, farby ftalowe dzieli się na dekoracyjne oraz przemysłowe. Pierwsze z nich służą do zastosowań indywidualnych i komercyjnych w przestrzeni publicznej, natomiast drugi typ chętnie wykorzystuje się w przemyśle ze względu na dobry współczynnik jakości do ceny.

Farba ftalowa: skład i właściwości

Spoiwem farb ftalowych są tzw. alkidale, czyli żywice polimerowe powstające z kondensacji określonych alkoholi i kwasów. Pierwszymi znanymi żywicami polimerowymi były tzw. gliptale zbudowane z kwasu ftalowego i gliceryny - do dziś zresztą bezwodnik ftalowy stanowi składnik większości alkidali, stąd nazwa nadawana tworzonym na ich bazie farbom.

Farby ftalowe dzieli się w zależności od zawartości oleju w określonym produkcie na:

  • tłuste - zawierają 58-89% oleju, produkuje się je na bazie żywic zawierających olej saflorowy oraz kwasy tłuszczowe oleju lnianego. Alkidale tłuste na bazie oleju lnianego schną stosunkowo dobrze, wykazują jednak tendencję do żółknięcia;
  • średnio tłuste - zawierają 46-58% oleju (przy ich produkcji przeważnie stosuje się olej lniany lub jego mieszaninę z olejem sojowym albo tungowym). W porównaniu do farb tłustych charakteryzują się większą twardością powłok i szybszym schnięciem, są jednak mniej połyskliwe, trwałe i elastyczne;
  • chude - zawierają poniżej 46% oleju, więc zawierają niewielką ilość kwasów tłuszczowych. Uzyskane powłoki są zwykle matowe i twarde.

Skład farb ftalowych jest zwykle wzbogacony o różnego rodzaju stabilizatory i dodatki, takie jak np. sole metali (zwane też sykatywami), których zadaniem jest przyspieszenie procesu schnięcia i twardnienia produktu.

Farba ftalowa do drewna, metalu i innych powierzchni

Dzięki swoim właściwościom farby ftalowe, nazywane również farbami alkidowymi ze względu na spoiwo, są szeroko stosowane i świetnie nadają się do pokrywania wielu powierzchni. Używa się ich do malowań renowacyjnych - służy do tego zarówno farba ftalowa do mebli drewnianych, jak i produkt przeznaczony do malowania tynków, powierzchni żeliwnych oraz metalowych.

Farby alkidowe schną oksydacyjnie - zawarty w nich olej reaguje z tlenem i twardnieje, tworząc powłokę. Cząsteczki farby niemające kontaktu z powietrzem nie będą wysychały. Z tego powodu przy malowaniu nie należy pokrywać powierzchni grubą warstwą produktu.

Zalety i wady farb ftalowych

Olej w farbach alkidowych nie tylko odpowiada za ich twardnienie i wysychanie, lecz także wpływa na wiele innych ważnych cech produktów na bazie alkidali. Należą do nich:

  • dobra rozlewność, która z kolei powoduje, że farby ftalowe są łatwe w zastosowaniu i dokładnie kryją malowane powierzchnie;
  • elastyczność umożliwiająca pracę pokrywanego farbą podłoża;
  • dobre zwilżenie krytych powierzchni (to szczególnie istotne w przypadku drewna);
  • piękny połysk.

Farby ftalowe cieszą się popularnością również ze względu na to, że dobrze znoszą niekorzystne czynniki atmosferyczne i charakteryzują się niewysoką w stosunku do jakości ceną. Niestety farby ftalowe mają pewne wady. Należą do nich:

  • stopniowa utrata połysku;
  • zjawisko skredowania - bardziej widoczne w przypadku farb o niskiej zawartości tłuszczu niż dekoracyjnych;
  • wrażliwość na wodę - zwykła farba ftalowa do metalu nie nadaje się do malowania powierzchni mających stały kontakt z wodą; farba alkidowa narażona na długotrwałe zanurzenie w wodzie mięknie i staje się nieodporna na zarysowania;
  • wrażliwość na substancje chemiczne.

Farby alkidowe nie nadają się również do pokrywania powierzchni alkalicznych oraz ocynkowanych metali. Ulegają zasadowej hydrolizie tłuszczów, czyli zmydleniu, dlatego nie mogą mieć kontaktu ze środowiskiem zasadowym.

Farby ftalowe - charakterystyczne właściwości dzięki modyfikacji żywic

Niektóre z wad standardowych farb ftalowych da się wyeliminować, poddając używane do ich produkcji żywice pewnym modyfikacjom. Do najczęściej stosowanych należą:

  • modyfikacja żywicami fenolowymi, która nadaje farbom ftalowym doskonały połysk oraz powoduje uodpornienie na wodę i alkalia;
  • modyfikacja żywicami silikonowymi zapewnia powłokom większą niż standardowa trwałość, odporność na podwyższoną temperaturę oraz wilgoć, a także dłuższe zachowanie połysku;
  • modyfikacja żywicami poliwinylowymi - tego rodzaju farby ftalowe stosuje się do gruntowania, a na pokryte nimi powierzchnie swobodnie nakładać można większość dostępnych na ryku wyrobów nawierzchniowych i międzywarstwowych. Alkidale odpowiadają za przyczepność i odporność termiczną, poliwinyle natomiast zwiększają odporność na wodę i chemikalia;
  • modyfikacja poliizocyjanianami zwiększa szybkość wysychania oraz poprawia odporność farb na chemikalia i ścieranie.