Farba alkidowa powstaje z połączenia syntetycznych żywic polimerowych (alkidali) z naturalnymi olejami. Pierwsze alkidale powstały z kondensacji bezwodnika ftalowego (stąd zamienna nazwa „farby ftalowe”) i gliceryny, dziś jednak żywice alkidowe modyfikuje się silikonem, winylem czy chlorokauczukiem dla uzyskania optymalnych właściwości pokryw malarskich.

Farby alkidowe są chętnie stosowane wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń. Świetnie nadają się zarówno do użytku komercyjnego (w przestrzeni publicznej, w halach magazynowych i produkcyjnych, a nawet w przemyśle ciężkim), jak i w zastosowaniach indywidualnych. Pokrywa się nimi różnorodne powierzchnie - metal, beton, a także drewno, które dzięki dużej zawartości oleju w farbach ftalowych podlega naturalnemu nawilżeniu.

Farba alkidowa - co to jest i jakie ma właściwości?

Spoiwem farb alkidowych są żywice polimerowe (alkidale), uzyskiwane przez kondensację kwasów organicznych (karboksylowych, żywicznych) lub ich bezwodników z alkoholami oraz zwykle z kwasami tłuszczowymi, których źródłem jest olej. Choć obecność tego ostatniego nie jest konieczna dla uzyskania powłoki malarskiej, kwasy tłuszczowe stosuje się w celu wzbogacenia farby, dzięki czemu nadaje ona pomalowanym powierzchniom estetyczny wygląd i większą trwałość.

Swoją popularność farby alkidowe zawdzięczają stosunkowo niskiej cenie oraz dostępności komponentów - zarówno polimery, alkohole przemysłowe, jak i oleje (słonecznikowy, lniany, sojowy lub inny) są tanie, a pozyskanie nawet sporych ich ilości nie sprawia problemów. Istotną cechą farb alkidowych są duże możliwości adaptacji receptury, a co za tym idzie, zwiększenie różnorodności zastosowań produktów. Modyfikacja żywic alkidowych pozwala na uzyskanie farb o specjalnych własnościach:

  • farby chlorokauczukowe - do zastosowań ogólnych, odznaczają się skróconym czasem schnięcia oraz lepszą odpornością na wodę i zanieczyszczenie powietrza niż standardowe farby ftalowe,
  • farby winylowe - produkty o skróconym czasie schnięcia, lepszej odporności na zanieczyszczenia atmosfery i zwiększonej adhezji niż standardowe,
  • farby silikonowe - o krótszym czasie schnięcia i mniejszej wrażliwości na temperaturę oraz promieniowanie UV (znacznie obniżone kredowanie).

Farba alkidowa do drewna i metalu

Farby ftalowe stosuje się zwykle do powierzchni drewnianych, metalowych oraz betonowych, a najczęściej spotykany podział związany jest z zawartością oleju, który nadaje barwnikowi określone właściwości:

  • połysk,
  • przyspieszone schnięcie,
  • elastyczność,
  • lepsze nawilżenie powierzchni,
  • odporność na warunki atmosferyczne.

Farby o niewielkiej zawartości oleju (poniżej 40%), czyli tzw. chude, są stosowane w przemyśle, halach magazynowych oraz wszędzie tam, gdzie walory estetyczne nie mają dużego znaczenia. Z kolei produkty o dużej zawartości oleju (60-90%), czyli tłuste, nie tylko pięknie się prezentują, ale są też bardzo trwałe. Zewnętrzna farba alkidowa do mebli ogrodowych z drewna, desek tarasowych czy ogrodzeniowych, podobnie jak powłoka nanoszona na metalową balustradę balkonu z pewnością powinna należeć do drugiej kategorii preparatów. W garażu albo pomieszczeniu gospodarczym w zupełności wystarczy uboższa w olej farba chuda.

Zalety i wady farb alkidowych

Zarówno alkidowa farba do drewna, jak i ftalowa powłoka przeznaczona do pomalowania metalu, ma wiele zalet, do których należą:

  • niewysoka cena w stosunku do jakości i wydajności,
  • łatwość stosowania i dobra rozlewność,
  • dobre zwilżenie podłoża (istotne szczególnie przy drewnie),
  • elastyczność,
  • odporność na czynniki atmosferyczne,
  • ładny wygląd.

Niestety, podobnie jak każdy inny produkt malarski, również farby alkidowe nie są wolne od wad. Po pewnym czasie tracą połysk i ulegają w pewnym stopniu (zależnym od procentowej zawartości oleju) skredowaniu. Nie nadają się również do stosowania na powierzchnie stale będące w kontakcie z wodą czy substancjami chemicznymi (np. z rozpuszczalnikami). Należy również pamiętać, że farby ftalowe schną oksydacyjnie (reagują z tlenem znajdującym się w powietrzu), dlatego nie można nakładać zbyt grubej ich warstwy.

Farba alkidowa do metalu - na co zwrócić uwagę?

Choć farby alkidowe do metalu są powszechnie stosowane do malowania balustrad balkonów, poręczy schodów zewnętrznych, a także drążków i stelaży na boiskach oraz placach zabaw, warto wiedzieć, że nie należy nimi pokrywać powierzchni ocynkowanych.

Farby ftalowe ulegają zmydleniu, czyli zasadowej hydrolizie tłuszczów (dzięki temu samemu procesowi pozbywamy się tłuszczu z patelni przy użyciu płynu do mycia naczyń), co jest tu zjawiskiem niepożądanym. Dlatego farb alkidowych nie używa się do malowania powierzchni alkalicznych, a także ocynkowanych metali.

Mimo że barwniki ftalowe są stosowane przy budowie i konserwacji łodzi czy jachtów, należy mieć na uwadze, że zwykle nie są to farby dostosowane do tych celów. Zwykłymi pokrywami ftalowymi do metalu nie powinno się pokrywać części znajdujących się pod wodą, niezależnie od tego, czy jest to woda słona, czy słodka. Standardowe farby alkidowe miękną w kontakcie z wodą, dlatego pokryte nimi części dużo łatwiej ulegają uszkodzeniom i korozji.