Eternit, czyli charakterystyczne szare faliste pokrycia dachowe, najczęściej można zobaczyć na domach i zabudowaniach gospodarczych wznoszonych w latach 70. i 80. ubiegłego wieku. Składnikiem eternitu są włókna azbestowe, które są bardzo szkodliwe dla zdrowia.

Eternit na dachu jest niebezpieczny nawet wtedy, gdy włókna azbestowe pozostają zatopione w cemencie, gdyż może być wypłukiwany przez deszcz. Jednak największe niebezpieczeństwo wiąże się z uszkodzeniem pokrycia – azbest uwalnia się wtedy do powietrza. Włókienka azbestu są bardzo małe (czterokrotnie cieńsze niż ludzki włos), ale respirabilne, czyli mają zdolność wnikania do układu oddechowego i odkładania się w nim, co skutkuje groźnymi dla życia chorobami (m.in. pylicą azbestową, czyli azbestozą, nowotworami płuc, oskrzeli i opłucnej).

Obowiązujące w Polsce przepisy nie nakazują natychmiastowej wymiany eternitu na dachach, chyba że jest on w złym stanie technicznym. Dachy z eternitu muszą jednak zostać zlikwidowane do końca 2032 r.

Eternit, czyli dach do wymiany

Płyty eternitowe, a także wykonane z podobnego materiału płaskie płyty dachowe typu „karo” trzeba będzie w najbliższej przyszłości usunąć. Przepisy jasno określają, jak powinno to zostać przeprowadzone i kto może podjąć się takiej pracy. Czy można zdemontować eternit samemu? Przepisy wyraźnie tego zakazują, choć wciąż takie sytuacje mają miejsce – szczególnie na terenach wiejskich, gdzie eternit jest najczęściej spotykany. Osobie, która podejmuje się demontażu eternitu samodzielnie, grozi kara finansowa do 5 tys. zł za przeprowadzenie prac bez uprawnień i za składowanie niebezpiecznych odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych (czy będzie to własne podwórko, czy np. pobliski las).

Demontaż i utylizacja eternitu w zgodzie z przepisami

Demontaż i utylizację eternitu powinno się powierzyć firmie, która ma udokumentowane uprawnienia do prowadzenia takich prac (listę takich firm można znaleźć na stronie www.bazaazbestowa.gov.pl). Pracownicy takich przedsiębiorstw są przeszkoleni zarówno w bezpiecznym usuwaniu eternitu z dachu, jak i we właściwym przygotowaniu zdjętego pokrycia do transportu.

Co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem prac ich wykonawca powinien zgłosić ten fakt do gminnego nadzoru budowlanego, inspekcji sanitarnej oraz inspekcji pracy. Do demontażu można przystąpić dopiero po uzyskaniu pozwolenia.

Eternit nie może być po prostu zerwany i zrzucony z dachu, bo wiązałoby się to z uwolnieniem dużej ilości włókien azbestowych. Najczęściej eternit usuwany jest na mokro, co pozwala znacząco ograniczyć ich emisję do powietrza. Następnie materiał jest szczelnie pakowany i wywożony na składowiska odpadów niebezpiecznych. Inwestor powinien otrzymać od wykonawcy dokument poświadczający, że odpady trafiły we właściwe miejsce. Wszystko to sprawia, że demontaż eternitu jest dość kosztowny. Ile kosztuje utylizacja eternitu? Koszt oscyluje między 15 a 35 zł/m2. Na ostateczną ceną wpływa wiele czynników – m.in. wielkość i stopień skomplikowania dachu i odległość od składowiska odpadów niebezpiecznych.

Na wymianę eternitu można otrzymać dofinansowanie. Należy sprawdzić w gminnym wydziale ochrony środowiska, czy aktualnie prowadzony jest program usuwania azbestu na terenie gminy. Jeśli nie, być może gmina zbiera wnioski od zainteresowanych osób, a dofinansowanie oferuje co kilka lat. Niektóre gminy w drodze przetargu wybrały jednego wykonawcę, który na ich terenie zajmuje się utylizacją eternitu, przez niego też rozliczana jest dotacja do likwidacji eternitu. Różna jest wysokość dopłaty – zwykle jest to od 75 do 100% wydatków poniesionych na demontaż i utylizację eternitu, zależnie od regionu kraju.

Wymiana dachu z eternitu – nowe pokrycie

Inwestorzy, którzy skorzystają z dopłaty do utylizacji eternitu, muszą liczyć się z wydatkami związanymi z położeniem nowego dachu, bo dotacja ich nie obejmuje. W budynkach liczących 30–40 lat wiąże się to zazwyczaj z koniecznością sprawdzenia, w jakim stanie jest więźba dachowa i jaki ciężar pokrycia jest w stanie unieść. Najlepiej zatrudnić konstruktora, który dokona inspekcji i – jeśli to konieczne – wykona stosowne obliczenia.

Eternit na dachu można zastąpić np. blachą. Zarówno płaskie, jak i profilowane blachy są bardzo lekkie – ważą ok. 5–7 kg/m2 (dla porównania eternit waży 15 kg/m2). Do lekkich pokryć dachowych należy też gont bitumiczny (8–15 kg/m2). Oba wymagają jednak krycia wstępnego w postaci pełnego deskowania. Nie trzeba go wykonywać, gdy dach zostanie pokryty falistymi płytami włókno-cementowymi (często zwanymi eternitem bez azbestu), które ważą ok 12 kg/m2. Pokrycie z dachówek jest już zdecydowanie cięższe – dachówki cementowe ważą 40–55 kg/m2, a ceramiczne 40–75 kg/m2.