Deska szalunkowa to materiał, który spotkać można niemal na każdej budowie. Najpopularniejsza jest wśród inwestorów prywatnych, ale spotyka się ją też na budowach większych obiektów.

Deska szalunkowa to bardzo rozpowszechniony materiał, oferowany przez każdy tartak i skład budowlany. Co to takiego? Jest to po prostu najtańsza deska wykonana z drewna iglastego, najczęściej sosnowego.

Deska szalunkowa – wymiary

Deska szalunkowa ma grubość 2,5–3,2 cm, najczęściej oferowana jest w szerokości 10–16 cm i długości 160–500 cm. Podczas wykonywania deskowań przycina się ją na odcinki potrzebnej w danym momencie długości.

Jakie jest zastosowanie deski szalunkowej?

Jest przydatna na każdej budowie domu, a także podczas stawiania ogrodowych murków czy ogrodzeń z betonowym fundamentem. Na budowach najczęściej deska szalunkowa jest wykorzystywana do stworzenia form, w które wylany zostanie beton (lub żelbet po wykonaniu zbrojenia). W ten sposób powstają masywne konstrukcje betonowe, np. fundamenty, nadproża, stropy, wieńce. W szalunkach wylewa się także popularne schody betonowe wykonywane na budowie. Do zbudowania formy konieczne jest wykonanie deskowania, czyli przycięcia desek szalunkowych i zamocowania ich w przygotowanym wcześniej wykopie lub innym miejscu przewidzianym do wykonania konstrukcji betonowych. O ile deski szalunkowe dobrze sprawdzają się przy wylewaniu fundamentów, to mogą być problematyczne przy zalewaniu stropów i podnoszą jego koszty, gdyż wymagają podparcia stemplami. Często więc zastępuje się je wodoodpornymi płytami budowlanymi lub sklejką.

Do zalewania wieńców coraz częściej zamiast deski szalunkowej stosuje się tzw. szalunek tracony. Jest on najczęściej prefabrykowany z wodoodpornych płyt i izolowany termicznie. Po zazbrojeniu i zalaniu wieńca betonem tworzy z nim jedną konstrukcję. Przyspiesza to prace, gdyż deskowania nie trzeba odbijać, a dodatkowo wzmacnia element.

Tradycyjna deska szalunkowa po związaniu betonu (co zwykle trwa kilka tygodni) jest demontowana i można jej użyć w innym zastosowaniu. Po wykonaniu wszystkich monolitycznych konstrukcji na budowie może ona na przykład posłużyć na deskowanie pod pokrycie dachowe (np. gont bitumiczny lub blachę). Niepotrzebną deskę szalunkową można sprzedać. Warto się jednak z tym wstrzymać, jeśli inwestor ma plany związane z urządzaniem ogrodu – budowa murków oporowych przy zboczach o dużym nachyleniu, podmurówek i fundamentów murowanych ogrodzeń również wymaga szalowania. Deska szalunkowa przyda się również, jeśli w planach jest budowa basenu, stawu kąpielowego lub większego oczka wodnego – zabezpieczy ściany wykopu przed osypywaniem się ziemi.

Deska szalunkowa elewacyjna

Elewacyjna deska szalunkowa to zupełnie inny materiał. Deska na oblicówkę może być z drewna iglastego, ale zwykle wykonywana jest z jego droższych gatunków, np. modrzewia czy świerku. Używa się również dębiny, olszyny, a także drewna egzotycznego. Ważne jest, by było ono dobrze wysuszone – wilgotność nie powinna przekraczać 18%.

Deska na oblicówkę jest cieńsza od typowej deski szalunkowej – ma najczęściej 1,9 cm grubości. Jej długość dopasowuje się do wymiarów elewacji (dostępne są deski o długości 3, 4 i 6 m). Deski na oblicówkę powinny być fabrycznie impregnowane, co zabezpiecza je przed działaniem wilgoci i szkodników drewna.

Montaż deski szalunkowej elewacyjnej

Elewacyjna deska szalunkowa może być mocowana do różnych typów ścian, także tych z warstwą ocieplenia. Jest zwykle tak profilowana, by ułatwić spływanie wody. Mocuje się ją do drewnianego rusztu złożonego z konstrukcyjnych łat rozstawionych co 40–60 cm i zamocowanych do nich pod kątem 90° kontrłat rozstawionych co ok. 60 cm, do których przytwierdza się oblicówkę. Deski mogą być łączone na pióro i wpust lub zachodzić jedna na drugą.

Między ścianą a rusztem mocuje się ocieplenie ze styropianu lub wełny mineralnej zabezpieczonej folią wiatroizolacyjną. Między materiałem ociepleniowym a deskami powinna pozostać szczelina o minimalnej szerokości 2 cm, umożliwiająca wentylację.

Deska szalunkowa elewacyjna jest materiałem efektownym, ale trzeba pamiętać, że co kilka lat wymaga prac konserwacyjnych w postaci ponownej impregnacji i nowej powłoki malarskiej (lakieru, bejcy, farby lub oleju). Wyjątkiem jest oblicówka wykonana z tzw. termodrewna, czyli naturalnego drewna poddanego obróbce termicznej. Zyskuje ono nie tylko interesujący kolor (w różnych odcieniach brązu, aż do ciemnego, prawie czarnego), ale też szczególne właściwości fizyczne. Drewno poddane działaniu temperatury staje się niewrażliwe na działanie wody (nie paczy się, nie łódkuje i nie zmienia wymiarów przy zmiennej wilgotności powietrza), ataki szkodników drewna (zarówno owadów, jak i grzybów), nie wymaga też impregnacji – jego żywotność bez zabiegów konserwacyjnych szacowana jest na ok. 25 lat.