Prawidłowo zaprojektowana i wykonana wentylacja w domu wpływa nie tylko na komfort użytkowania budynku, ale również na zdrowie użytkowników pomieszczeń. O wentylacji należy pomyśleć na etapie budowy domu, a nawet wcześniej ‒ podczas przygotowywania projektu. Do wyboru jest kilka różnych systemów wentylacyjnych.

Jedną z możliwości jest wentylacja naturalna, powszechnie znana jako grawitacyjna. Jest to najczęściej spotykane rozwiązanie, które nie wymaga montowania żadnych urządzeń mechanicznych. Działa ona jedynie dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu warunków fizycznych.

Czym jest wentylacja grawitacyjna?

Wentylacja grawitacyjna jest jedną z najbardziej znanych i rozpowszechnionych mechanizmów wentylacji w domach jednorodzinnych i wielorodzinnych, a także w budynkach użyteczności publicznej. Dobrze wykonana i zaprojektowana wentylacja grawitacyjna zapewnia ciągłą wymianę powietrza wewnątrz budynku. Ruch powietrza powstaje na skutek różnicy ciśnień występującej jako efekt różnicy temperatur wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia oraz oddziaływania wiatru na budynek.

Dawniej wentylacja grawitacyjna nie była do końca dobrym rozwiązaniem. Powietrze z zewnątrz wnikało do domów tylko przez nieszczelności w oknach i drzwiach, a wydostawało się przez zamontowane kratki wentylacyjne. Powodowało to przeciągi w domu, pomieszczenie było nadmiernie wentylowane, a użytkownicy mogli odczuwać niski komfort cieplny. Przy zbyt silnym wietrze utrata ciepła była jeszcze większa, a właściciele domów ponosili większe koszty ogrzewania.

Wentylacja grawitacyjna w domu

Projekt wentylacji w domu jednorodzinnym powinien być wykonany na etapie projektowania domu. Gwarantuje to prawidłowe działanie wentylacji. Dobrze wykonany projekt zapewnia wystarczający stopień wymiany powietrza. W przypadku wentylacji grawitacyjnej na pewno trzeba zwrócić uwagę na kanały wentylacyjne w domu. Zgodnie z przepisami muszą one znajdować się w kuchni, w łazience oraz w pomieszczeniach bez okien. Zamontowania kanału wentylacyjnego wymaga również pomieszczenie z kominkiem.

Dobrze wykonane kanały wentylacyjne zapewniają właściwą siłę ciągu, a od tego uzależniony jest właściwy dopływ powietrza do pomieszczeń. Odpowiednia ilość świeżego powietrza to konieczny warunek do prawidłowego funkcjonowania systemu grawitacyjnego. Oprócz przestrzegania zasad prawidłowego wykonania instalacji wentylacyjnej duża część działania wentylacji jest uzależniona od czynników atmosferycznych, na które człowiek nie ma wpływu. Dla pełnego komfortu użytkowania można zamontować elementy wspomagające mechanizm wentylacji, na przykład wywietrzniki grawitacyjne, które wymuszają cyrkulację powietrza w kanale przy mniej korzystnych warunkach pogodowych.

Wentylacja grawitacyjna ‒ przepisy

Projekt wentylacji grawitacyjnej regulują normy prawa budowlanego. Projekt każdego systemu wentylacyjnego powinien zawierać rozwiązania głównych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego. Dotyczą one również założeń projektowych, które przyjęto do obliczeń całej instalacji oraz parametry oparte na przepisach techniczno-budowlanych. Ostatnią sprawą są wyniki obliczeń w projekcie, które zawierają uzasadnienie doboru, rodzaju oraz wielkości urządzeń wentylacji.

Wentylacja mechaniczna czy grawitacyjna?

Wentylacja mechaniczna jest niezależna od warunków pogodowych. W tym przypadku cyrkulację powietrza wymuszają wentylatory. Wentylator zapewnia stały przepływ określonej ilości powietrza, która zależy od konkretnego urządzenia. Wydajność maszyny dostosowuje się do wielkości pomieszczeń i ich przeznaczenia. Przy wentylacji mechanicznej istnieje również możliwość przełączenia mocy na większą, aby w razie potrzeby szybko przewietrzyć pomieszczenie.

Najprostszą odmianą wentylacji mechanicznej jest system wyciągowy, gdzie zamiast kratek wentylacyjnych na wlotach przewodów wentylacji grawitacyjnej montowane są wentylatory. Przed wybudowaniem domu należy wybrać centralne urządzenie wentylacji, z którego będą odpowiednio poprowadzone przewody wentylacyjne. Urządzenie można umieścić na dachu budynku lub w piwnicy.

Jeżeli ktoś martwi się o wysokie rachunki za prąd, może ograniczyć zapotrzebowanie systemu wentylacji na energię, stosując odpowiedni układ sterowania. Wydajność wentylacji może dostosowywać się do zmian jakości powietrza dzięki czujnikowi wilgotności i stężenia dwutlenku węgla w pomieszczeniu. Gdy temperatura na zewnątrz się obniża, nawiewniki z zaworem termostatycznym zmniejszają stopień otwarcia nawiewników.

W nowym budownictwie domów jednorodzinnych instaluje się najczęściej wentylację mechaniczną z rekuperacją, czyli odzyskiem ciepła. Często szczelność domów nie pozwala na zastosowanie wentylacji grawitacyjnej, gdyż nie będzie ona dobrze funkcjonowała. Brak cyrkulacji powietrza będzie powodował gromadzenie się wilgoci, nieprzyjemnych zapachów oraz dwutlenku węgla w pomieszczeniach, co nie wpłynie korzystnie na zdrowie domowników.