Zdolność kredytowa jest warunkiem udzielenia przez bank kredytu gotówkowego, hipotecznego, karty kredytowej oraz debetu na koncie bankowym. Ocena zdolności kredytowej zawiera aspekt ilościowy i jakościowy, których zakres różni się w zależności od kwoty kredytu oraz liczby rat.

Badanie zdolności kredytowej okazuje się zasadniczą kwestią nie tylko w chwili, gdy sami jesteśmy potencjalnym kredytobiorcą, ale także wówczas, gdy planujemy zostać współkredytobiorcą bądź chcemy poręczyć kredyt osobie trzeciej. Warto wiedzieć, że banki mogą odmówić udzielenia kredytu nawet w sytuacji, gdy klient ma zdolność kredytową. Przyczyną takiej sytuacji może być np. dostrzeżenie przez pracownika banku próby wyłudzenia gotówki.

Co to jest zdolność kredytowa i co na nią wpływa?

Zdolność kredytowa to możliwość spłaty zadłużenia (kapitału oraz odsetek) przez kredytobiorcę w terminie ustalonym w umowie kredytowej. W ocenie zdolności kredytowej zawarte są dwa czynniki – jakościowy i ilościowy. Pierwszy obejmuje sprawdzenie sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się osoba zainteresowana produktem kredytowym. Na tym etapie analizowane są:

  • wysokość dochodów – zasadniczą kwestią jest nie tylko otrzymywana comiesięcznie kwota wynagrodzenia, ale także to, jakie jest jej źródło (niektóre banki nie honorują np. umów-zlecenie) i czy jest ono legalne,
  • średniomiesięczne koszty związane z utrzymaniem (m.in. rachunki za energię elektryczną, wodę itp.),
  • wszelkie posiadane kredyty w bankach i parabankach (punkt ten obejmuje także te zadłużenia, których klient był poręczycielem oraz współkredytobiorcą).

Dostępne w ciągu miesiąca nadwyżki finansowe, które oblicza się, odejmując opłaty i obciążenia od kwoty uzyskanego dochodu, są podstawą do określenia, czy potencjalny kredytobiorca będzie w stanie spłacać nowe zadłużenie.

W części jakościowej zawarte są dane potencjalnego kredytobiorcy, które mogą mieć znaczący wpływ na możliwość spłaty zobowiązania finansowego. Zakres potrzebnych informacji może różnić się w zależności od banku. Najczęściej są to:

  • stan cywilny,
  • wiek,
  • liczba osób na utrzymaniu,
  • historia kredytowa.

Na etapie dokonywania oceny kredytowej do kredytu gotówkowego, hipotecznego, karty kredytowej lub debetu na indywidualnym koncie bankowym pracownik banku zawsze sprawdza raport z BIK (Biuro Informacji Kredytowej). Znajdują się tam wszelkie informacje na temat obciążeń finansowych oraz terminowości ich spłat. Dzięki temu dokumentowi bank chroni się przed sytuacją zatajenia przez klienta faktu posiadania kredytu lub jego nieregularnej spłaty.

Ocena zdolności kredytowej na kredyt gotówkowy i hipoteczny – czym się różnią?

Jeżeli chcemy sprawdzić naszą zdolność kredytową, możemy udać się do najbliższego oddziału wybranego banku, gdzie bezpłatnie uzyskamy pełną informację na temat własnego potencjału kredytowego. Ważnym rozróżnieniem jest to, jaki kredyt nas interesuje. Wyliczenie zdolności kredytowej różni się bowiem w zależności od tego:

  • o jaki kredyt się staramy,
  • jaka jest wysokość kredytowanych kosztów,
  • jaki ma być okres spłaty zadłużenia.

Przy kredytach gotówkowych niskokwotowych i krótkoterminowych banki sprawdzają znacznie mniej informacji niż w przypadku wieloletnich kredytów hipotecznych. W przypadku tych pierwszych instytucje finansowe mogą bazować na zaufaniu do klienta i np. udzielić kredytu na podstawie stałych wpływów od pracodawcy na konto. Często jednak warunkiem przyznania kredytu w takiej sytuacji jest brak wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Takie zasady nie obejmują kredytów hipotecznych, przy których przeprowadzana jest drobiazgowa analiza źródeł dochodów oraz sytuacji rodzinnej. Przy kredytach, które obciążają hipotekę, istotny jest także wiek kredytobiorcy (większość banków ustala wiek 65–70 lat jako górną granicę spłaty ostatniej raty kredytu) oraz stan oszczędności, które zostaną przeznaczone na wkład własny.

Karta kredytowa a zdolność kredytowa

Karta kredytowa, podobnie jak kredyt gotówkowy, jest obciążeniem, które wpływa na naszą zdolność i wiarygodność kredytową. Jej posiadanie może wpływać na obniżenie kwoty kredytu, który chcielibyśmy zaciągnąć w przyszłości, szczególnie w przypadku przekraczania terminów spłaty zadłużenia lub nieregulowania opłat związanych z jej posiadaniem. Proces przyznawania karty kredytowej jest taki sam jak w przypadku tradycyjnych kredytów ratalnych i wymaga obliczenia zdolności kredytowej.

Kredyt bez badania zdolności kredytowej

Pożyczki bez obliczania zdolności kredytowej udzielane są przez instytucje pozabankowe. Pracownicy takich firm, o ile w ogóle pytają o sytuację finansową i dochód klienta, robią to w sposób ogólny i często są to wyłącznie informacje poglądowe, które nie mają wpływu na fakt przyznania lub odmowy udzielenia kredytu gotówkowego. W odróżnieniu od tradycyjnych banków parabanki nie podlegają pod narzucone z góry przepisy i samodzielnie decydują, czy pożyczka zostanie przyznana, czy nie. Warto mieć świadomość, że zadłużenie w instytucjach pozabankowych wiąże się nie tylko z ryzykiem braku możliwości spłaty, ale przede wszystkim z większym oprocentowaniem, wyższymi kosztami kredytu oraz restrykcyjnymi skutkami nieterminowej spłaty.